Question 1

સેન્ડાઈ ફ્રેમવર્ક ફોર ડિઝાસ્ટર રિસ્ક રિડક્શન (SFDRR) સંબંધિત નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો:
1. તે 2015 માં જાપાનના હોગ્યો ખાતે અપનાવવામાં આવ્યું હતું અને તેનો સમયગાળો 2015 થી 2030 છે.
2. તેનો મુખ્ય હેતુ આપત્તિના જોખમને ઘટાડવાનો છે.
3. તે ડિઝાસ્ટર રિસ્ક મેનેજમેન્ટ માટે ટોપ-ડાઉન અપ્રોચને પ્રોત્સાહન આપે છે.
ઉપરના વિધાનોમાંથી કયું/કયા સાચું/સાચાં છે?

Accepted Answer

• વિધાન 1 ખોટું છે: સેન્ડાઈ ફ્રેમવર્ક 2015 માં જાપાનના સેન્ડાઈ ખાતે અપનાવવામાં આવ્યું હતું, હોગ્યો ખાતે નહીં. હોગ્યો ફ્રેમવર્ક 2005-2015 માટે હતું.
• વિધાન 2 સાચું છે: સેન્ડાઈ ફ્રેમવર્કનો મુખ્ય હેતુ આપત્તિના જોખમને ઘટાડવાનો છે ("Sendai Framework for Disaster Risk Reduction").
• વિધાન 3 સાચું છે: સેન્ડાઈ ફ્રેમવર્ક રાષ્ટ્રીય, રાજ્ય, જિલ્લા, તાલુકા અને ગ્રામ પંચાયત સ્તર સુધી આપત્તિ વ્યવસ્થાપન યોજનાઓ બનાવવા માટે ટોપ-ડાઉન અપ્રોચને પ્રોત્સાહન આપે છે.. Prepared and verified by Ajay Ambaliya.

Question 2

ભારતમાં ભૂકંપ સંબંધિત જોખમ અંગે નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો:
1. 2001 માં આવેલા ભુજ ભૂકંપની તીવ્રતા રિક્ટર સ્કેલ પર 7.9 માપવામાં આવી હતી.
2. કચ્છ પ્રદેશમાં દર 50-60 વર્ષે મોટા ભૂકંપ આવવાની સંભાવના રહેલી છે.
3. ભારતની મોટાભાગની કૃષિ જમીન દુષ્કાળ માટે સંવેદનશીલ છે કારણ કે તે મોસમી વરસાદ પર નિર્ભર છે.
ઉપરના વિધાનોમાંથી કયું/કયા સાચું/સાચાં છે?

Accepted Answer

• વિધાન 1 સાચું છે: 26 જાન્યુઆરી 2001 ના રોજ આવેલા ભુજ ભૂકંપની રિક્ટર સ્કેલ 7.9 હતી.
• વિધાન 2 સાચું છે: કચ્છમાં દર 50 થી 60 વર્ષે ભૂકંપ આવે છે.
• વિધાન 3 સાચું છે: ભારતની 68% કૃષિ જમીન દુષ્કાળ માટે સંવેદનશીલ છે કારણ કે તે મુખ્યત્વે વરસાદ આધારિત છે.. Prepared and verified by Ajay Ambaliya.

Question 3

સુનામી અને જ્વાળામુખી સંબંધિત નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો:
1. 2004 માં હિન્દ મહાસાગરમાં સુમાત્રા, ઇન્ડોનેશિયા નજીક આવેલા સુનામીથી ભારતના પશ્ચિમ કિનારાને સૌથી વધુ અસર થઈ હતી.
2. બેરેન જ્વાળામુખી, જે ભારતમાં આવેલો એકમાત્ર સક્રિય જ્વાળામુખી છે, તે પોર્ટ બ્લેરથી લગભગ 140 કિલોમીટર દૂર સ્થિત છે.
3. જ્વાળામુખીના પ્રસ્ફોટનથી માત્ર ગ્રીનહાઉસ વાયુઓ જ વાતાવરણમાં ભળે છે.
ઉપરના વિધાનોમાંથી કયું/કયા સાચું/સાચાં છે?

Accepted Answer

• વિધાન 1 ખોટું છે: 2004 ના સુનામીથી ભારતના પૂર્વ દરિયાકાંઠાના વિસ્તારમાં (ઓડિશા, આંધ્રપ્રદેશ, તમિલનાડુ, પશ્ચિમ બંગાળ) અને આંદામાન-નિકોબાર ટાપુઓને અસર થઈ હતી.
• વિધાન 2 સાચું છે: બેરેન જ્વાળામુખી, આંદામાન-નિકોબાર ઉપર આવેલો છે અને પોર્ટ બ્લેરથી 140 km દૂર છે.
• વિધાન 3 ખોટું છે: જ્વાળામુખીના પ્રસ્ફોટનથી સલ્ફર ડાયોક્સાઇડ (જે ગ્લોબલ ડિમિંગ/કૂલિંગ કરી શકે છે) અને ગ્રીનહાઉસ વાયુઓ (CO2, N2O) બંને વાતાવરણમાં ભળે છે.. Prepared and verified by Ajay Ambaliya.

Question 4

દુષ્કાળના વર્ગીકરણ અંગે નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો:
1. જો વરસાદમાં લાંબા ગાળાની સરેરાશની સાપેક્ષે 26% કે તેથી વધુ ઘટાડો થયો હોય, તો તેને દુષ્કાળ જાહેર કરવામાં આવે છે.
2. મધ્યમ દુષ્કાળ ત્યારે કહેવાય જ્યારે વરસાદનો ઘટાડો 26% થી 50% વચ્ચે હોય.
3. ગંભીર દુષ્કાળ ત્યારે કહેવાય જ્યારે વરસાદનો ઘટાડો 50% કરતા ઓછો હોય.
ઉપરના વિધાનોમાંથી કયું/કયા સાચું/સાચાં છે?

Accepted Answer

• વિધાન 1 સાચું છે: લાંબા ગાળાની સરેરાશની સાપેક્ષે વરસાદની માત્રામાં 26% અથવા તો તેનાથી વધુ ઘટાડો થયો હોય, તો તેને દુષ્કાળ કહેવામાં આવે છે.
• વિધાન 2 સાચું છે: વરસાદનો ઘટાડો લ��ંબા ગાળાના સરેરાશના 26 થી 50% જેટલો હોય તો તેને મધ્યમ દુષ્કાળ કહેવાય છે.
• વિધાન 3 ખોટું છે: ગંભીર દુષ્કાળ ત્યારે કહેવાય જ્યારે વરસાદનો ઘટાડો 50% થી વધુ હોય.. Prepared and verified by Ajay Ambaliya.

Question 5

ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) સંબંધિત નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો:
1. IMD ની સ્થાપના 1875 માં થઈ હતી અને તે પૃથ્વી વિજ્ઞાન મંત્રાલય હેઠળ કાર્ય કરે છે.
2. IMD નું મુખ્ય કાર્યાલય ચેન્નઈ ખાતે આવેલું છે.
3. IMD એ વિશ્વ હવામાન સંગઠન (WMO) ની છ સ્થાનિક સંસ્થાઓમાંથી એક તરીકે હિન્દ મહાસાગર ક્ષેત્ર માટે કામ કરે છે.
ઉપરના વિધાનોમાંથી કયું/કયા સાચું/સાચાં છે?

Accepted Answer

• વિધાન 1 સાચું છે: IMD ની સ્થાપના 1875 માં થઈ હતી અને તે પૃથ્વી વિજ્ઞાન મંત્રાલય નીચે કામ કરે છે.
• વિધાન 2 ખોટું છે: IMD નું મુખ્યાલય નવી દિલ્હી ખાતે આવેલું છે.
• વિધાન 3 સાચું છે: IMD વિશ્વ હવામાન સંગઠન (WMO) ની છ સ્થાનિક સંસ્થાઓમાંથી એક છે અને તેને હિન્દ મહાસાગર ક્ષેત્ર માટે જવાબદારી સોંપવામાં આવેલી છે.. Prepared and verified by Ajay Ambaliya.

Question 6

સેન્ડાઈ ફ્રેમવર્કની ચાર પ્રાથમિકતાઓ પૈકી કઈ સાચી છે?
1. આપત્તિ જોખમને સમજવું.
2. આપત્તિ જોખમ ઘટાડવા માટે શાસનને મજબૂત બનાવવું.
3. સ્થાનિક આપત્તિ વ્યવસ્થાપન યોજનાઓનું નિર્માણ કરવું.
4. અસરકારક પ્રતિભાવ અને "બિલ્ડ બેક બેટર" પુનઃપ્રાપ્તિ માટે આપત્તિ સજ્જતા વધારવી.
ઉપરના વિધાનોમાંથી કયું/કયા સાચું/સાચાં છે?

Accepted Answer

• વિધાન 1 સાચું છે: આપત્તિ જોખમને સમજવું (Understanding disaster risk).
• વિધાન 2 સાચું છે: આપત્તિ જોખમ શાસનને મજબૂત બનાવવું (Strengthening disaster risk governance).
• વિધાન 3 ખોટું છે: સ્થાનિક આપત્તિ વ્યવસ્થાપન યોજનાઓનું નિર્માણ કરવું એ સેન્ડાઈ ફ્રેમવર્કનો એક લક્ષ્યાંક (Target 5) છે, પ્રાથમિકતા (Priority) નથી.
• વિધાન 4 સાચું છે: અસરકારક પ્રતિભાવ અને "બિલ્ડ બેક બેટર" પુનઃપ્રાપ્તિ માટે આપત્તિ સજ્જતા વધારવી (Enhancing disaster preparedness for effective response and "Build Back Better" recovery).. Prepared and verified by Ajay Ambaliya.

Question 7

સેન્ડાઈ ફ્રેમવર્કના વૈશ્વિક લક્ષ્યાંકો (Global Targets) સંબંધિત નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો:
1. 2030 સુધીમાં આપત્તિ સંબંધિત મૃત્યુદરમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરવો.
2. 2030 સુધીમાં આપત્તિથી અસરગ્રસ્ત લોકોની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરવો.
3. 2030 સુધીમાં આપત્તિથી થતા આર્થિક નુકસાનને GDP ના 1% સુધી મર્યાદિત કરવું.
ઉપરના વિધાનોમાંથી કયું/કયા સાચું/સાચાં છે?

Accepted Answer

• વિધાન 1 સાચું છે: 2030 સુધીમાં આપત્તિ સંબંધિત મૃત્યુદરમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરવો.
• વિધાન 2 સાચું છે: 2030 સુધીમાં આપત્તિથી અસરગ્રસ્ત લોકોની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરવો.
• વિધાન 3 ખોટું છે: 2030 સુધીમાં આપત્તિથી થતા આર્થિક નુકસાનને GDP ના ચોક્કસ ટકાવારી સુધી મર્યાદિત કરવાનો કોઈ ઉલ્લેખ નથી, ફક્ત આર્થિક નુકસાન ઘટાડવાનો ઉલ્લેખ છે.. Prepared and verified by Ajay Ambaliya.

Question 8

ભારતમાં સિસ્મોલોજીકલ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યુટ (ISR) અંગે નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો:
1. ગુજરાતમાં ISR ની સ્થાપના ડો. જે.જી. નેગીના નેતૃત્વ હેઠળ કરવામાં આવી હતી.
2. આ સંસ્થાને એશિયન ડેવલપમેન્ટ બેંક (ADB) દ્વારા સહાય પૂરી પાડવામાં આવી હતી.
3. ISR ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ સાયન્સ એન્ડ ટેકનોલોજી, ગુજરાત સરકાર હેઠળ કાર્ય કરે છે.
ઉપરના વિધાનોમાંથી કયું/કયા સાચું/સાચાં છે?

Accepted Answer

• વિધાન 1 સાચું છે: ગુજરાતમાં ISR ની સ્થાપના ડો. જે.જી. નેગીના નેતૃત્વ હેઠળ થઈ હતી.
• વિધાન 2 સાચું છે: એશિયન ડેવલપમેન્ટ બેંકે આ સેન્ટર બનાવવા માટે સહાય આપેલી હતી.
• વિધાન 3 સાચું છે: ISR ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ સાયન્સ એન્ડ ટેકનોલોજી, ગુજર��ત સરકાર નીચે કામ કરે છે.. Prepared and verified by Ajay Ambaliya.

Question 9

દુષ્કાળના પ્રકારો અને તેના વર્ગીકરણ અંગે નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો:
1. મેટીઓરોલોજીકલ દુષ્કાળ એટલે લાંબા સમય સુધી પર્યાપ્ત વરસાદનો અભાવ.
2. હાઈડ્રોલોજીકલ દુષ્કાળ એટલે સપાટી અને ભૂગર્ભજળની ઉપલબ્ધતામાં અતિશય ઘટાડો.
3. ભારતનો સરેરાશ ચોમાસાનો વરસાદ 88 cm જેટલો છે.
ઉપરના વિધાનોમાંથી કયું/કયા સાચું/સાચાં છે?

Accepted Answer

• વિધાન 1 સાચું છે: મેટીઓરોલોજીકલ દુષ્કાળનો અર્થ લાંબા સમય સુધી પર્યાપ્ત વરસાદનો અભાવ છે.
• વિધાન 2 સાચું છે: હાઈડ્રોલોજીકલ દુષ્કાળ એટલે સપાટી અને ભૂગર્ભજળની ઉપલબ્ધતામાં અતિશય ઘટાડો.
• વિધાન 3 સાચું છે: સમગ્ર દેશ માટે ક્ષેત્રભારિત વર્ષા (Indian Summer Monsoon Rainfall) નું પ્રમાણ 88 cm જેટલું છે.. Prepared and verified by Ajay Ambaliya.

Question 10

નેપાળ-બિહાર ભૂકંપ (2015) સંબંધિત નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો:
1. 2015 માં નેપાળ અને બિહારમાં આવેલા ભૂકંપની તીવ્રતા રિક્ટર સ્કેલ પર 7.8 માપવામાં આવી હતી.
2. આ ભૂકંપના કારણે 8000 થી વધુ લોકોના મૃત્યુ થયા હતા.
3. આ ભૂકંપની અસર સમગ્ર દક્ષિણ ભારતમાં અનુભવાઈ હતી.
ઉપરના વિધાનોમાંથી કયું/કયા સાચું/સાચાં છે?

Accepted Answer

• વિધાન 1 સાચું છે: 25 એપ્રિલ 2015 ના રોજ નેપાળ અને બિહારમાં આવેલા ભૂકંપની તીવ્રતા 7.8 રિક્ટર સ્કેલ હતી.
• વિધાન 2 સાચું છે: આ ભૂકંપે 8000 થી વધુ લોકોના મૃત્યુનું કારણ બન્યો હતો.
• વિધાન 3 ખોટું છે: આ ભૂકંપની અસર સમગ્ર ઉત્તર ભારતમાં થઈ હતી.. Prepared and verified by Ajay Ambaliya.

Exam Analysis & Resources

Key Topics Covered

Complete Study Content

Continue your preparation

Cons-Test001-આમુખ, ઈતિહાસ, લાક્ષણિકતા-Part01 - Set 1

મુળભુત અધીકાર અને ફરજો - Set 1

વિકાસ આયોજન પંચ, અને નિતી આયોગ - Set 1