Direct Answers Summary for આપત્તિ વ્યવસ્થાપન - Set 6

Looking for આપત્તિ વ્યવસ્થાપન - Set 6 MCQs in Gujarati? CurrentAdda presents a high-authority mock test based on Official Resources for competitive Gujarat government exams. Prepare effectively for GSSSB CCE 2026 (30 Marks CA), GPSC Class 1-2, GSSSB Bin Sachivalay, Talati, and Police Bharti exams with our targeted practice questions. This set contains 3 questions with deep-dive explanations in Gujarati (કરંટ અફેર્સ ગુજરાતી).

• Question: વાદળ ફાટવાની (Cloudburst) ઘટના વિશે નીચેના વિધાનો પર ધ્યાન આપો: જ્યારે કોઈ નાના ભૌગોલિક વિસ્તારમાં (આશરે 20-30 ચોરસ કિમી) એક કલાકમાં 100 mm કે તેથી વધુ વરસાદ પડે, ત્યારે તેને વાદળ ફાટ્યું કહેવાય છે. વાદળ ફાટવાની ઘટનાઓ મુખ્યત્વે દરિયાકાંઠાના મેદાની વિસ્તારોમાં બને છે. આવી ઘટનાઓની ચોક્કસ સ્થાન અને સમય સાથે આગાહી કરવી હાલની ટેકનોલોજી માટે અત્યંત મુશ્કેલ છે. ઉપર આપેલા વિધાનોમાંથી કયું/કયાં સાચું/સાચાં છે?Answer: વિધાન 1 સાચું છે: ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) ની વ્યાખ્યા મુજબ, આ એક અત્યંત તીવ્ર વરસાદની ઘટના છે જે ખૂબ જ ટૂંકા સમયમાં મર્યાદિત વિસ્તારમાં થાય છે. વિધાન 2 ખોટું છે: વાદળ ફાટવાની ઘટનાઓ મુખ્યત્વે પર્વતીય વિસ્તારોમાં, ખાસ કરીને હિમાલય ક્ષેત્રમાં બને છે, જ્યાં પર્વતો ભેજવાળા વાદળોને ઝડપથી ઉપર ઉઠાવે છે, જેના કારણે ઝડપી સંઘનન અને ભારે વરસાદ થાય છે. વિધાન 3 સાચું છે: વાદળ ફાટવાની ઘટનાઓ ખૂબ જ નાના પાયે અને ઝડપથી વિકસતી હોવાથી, ડોપ્લર રડાર જેવા અદ્યતન સાધનો હોવા છતાં, તેમની ચોક્કસ આગાહી કરવી પડકારજનક છે. જોકે, ભારે વરસાદની સંભાવના વિશે ચેતવણી આપી શકાય છે.
• Question: 'આપત્તિ જોખમ' (Disaster Risk) ની વિભાવનાના ઘટકો અંગે નીચેના વિધાનોનું મૂલ્યાંકન કરો: 'જોખમ' (Hazard) એ સંભવિત નુકસાનકારક ઘટના છે. 'સંપર્કમાં આવવું' (Exposure) એ લોકો અને સંપત્તિની સંખ્યા દર્શાવે છે જે જોખમવાળા વિસ્તારમાં સ્થિત છે. 'સંવેદનશીલતા' (Vulnerability) એ ભૌતિક, સામાજિક, આર્થિક અને પર્યાવરણીય પરિબળો છે જે સમુદાયને આપત્તિની અસરો માટે સંવેદનશીલ બનાવે છે. ઉપર આપેલા વિધાનોમાંથી કયું/કયાં સાચું/સાચાં છે?Answer: આપત્તિ જોખમ (Disaster Risk) એ આ ત્રણેય ઘટકોનું સંયુક્ત પરિણામ છે. વિધાન 1 સાચું છે: જોખમ (Hazard) એ કુદરતી કે માનવસર્જિત ઘટના છે જે નુકસાન પહોંચાડવાની ક્ષમતા ધરાવે છે (દા.ત., ભૂકંપ, પૂર). વિધાન 2 સાચું છે: સંપર્કમાં આવવું (Exposure) એ જોખમવાળા વિસ્તારમાં હાજર લોકો, ઇમારતો, આજીવિકા વગેરેનો ઉલ્લેખ કરે છે. વિધાન 3 સાચું છે: સંવેદનશીલતા (Vulnerability) એ સમુદાયની નબળાઈઓ દર્શાવે છે જે આપત્તિની અસરોને વધુ ગંભીર બનાવે છે (દા.ત., ગરીબી, નબળા મકાનો). આમ, આપત્તિ જોખમ = જોખમ x સંપર્ક x સંવેદનશીલતા. ત્રણેય વિધાનો સાચા છે.
• Question: શહેરી પૂર (Urban Flooding) ના સંદર્ભમાં નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો: શહેરી પૂર કુદરતી પૂરથી અલગ છે કારણ કે તે ટૂંકા ગાળામાં તીવ્ર વરસાદને કારણે અપૂરતી ડ્રેનેજ સિસ્ટમને કારણે થાય છે. શહેરોમાં અતિક્રમણ, તળાવો અને ભીની જમીનનો નાશ શહેરી પૂરની સમસ્યામાં વધારો કરે છે. ભારતમાં શહેરી પૂરના વ્યવસ્થાપન માટેની માર્ગદર્શિકા બનાવવાની જવાબદારી ફક્ત રાજ્ય સરકારોની છે. ઉપર આપેલા વિધાનોમાંથી કયું/કયાં સાચું/સાચાં છે?Answer: વિધાન 1 સાચું છે: શહેરી પૂર એ માનવસર્જિત પરિબળોથી પ્રેરિત છે. ઝડપી શહેરીકરણને કારણે પાણીના નિકાલ માટેની કુદરતી જગ્યાઓ ઓછી થઈ જાય છે અને ડ્રેનેજ સિસ્ટમ તીવ્ર વરસાદનો સામનો કરી શકતી નથી, જેના કારણે પાણી ભરાય છે. વિધાન 2 સાચું છે: જળસંગ્રહના કુદરતી સ્ત્રોતો જેવા કે તળાવો, વેટલેન્ડ્સ અને નદીના પટમાં બાંધકામ કરવાથી વરસાદી પાણીના કુદરતી પ્રવાહમાં અવરોધ ઊભો થાય છે, જે શહેરી પૂરને વધુ ગંભીર બનાવે છે. વિધાન 3 ખોટું છે: રાષ્ટ્રીય આપત્તિ વ્યવસ્થાપન પ્રાધિકરણ (NDMA) એ શહેરી પૂરના વ્યવસ્થાપન માટે રાષ્ટ્રીય સ્તરે વિગતવાર માર્ગદર્શિકા જારી કરી છે, જેના આધારે રાજ્યો અને શહેરો પોતાની યોજનાઓ બનાવે છે.