1. કન્વેન્શન ઓન બાયોલોજીકલ ડાયવર્સિટી (CBD) સંબંધિત નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. CBD રિયો સમિટમાં જન્મેલી ત્રણ મુખ્ય સંધિઓમાંની એક છે. 2. કુનમિંગ-મોન્ટ્રિયલ ગ્લોબલ બાયોડાયવર્સિટી ફ્રેમવર્ક CBD હેઠળ અપનાવવામાં આવ્યું છે. 3. આ ફ્રેમવર્ક અંતર્ગત 2030 સુધીમાં 30% જમીની અને 30% સમુદ્રી વિસ્તારને જૈવ વિવિધતા માટે આરક્ષિત રાખવાનું લક્ષ્ય છે (30x30 પહેલ). 4. CBD ની COP 16 કાલી, કોલંબિયા ખાતે 2024 માં યોજાઈ હતી. કયા વિધાનો સાચા છે?

જવાબ: Option D

2. વર્લ્ડ વાઇલ્ડલાઇફ ફંડ ફોર નેચર (WWF) સંબંધિત નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. WWF ની સ્થાપના 29 એપ્રિલ, 1961 ના રોજ થઈ હતી. 2. WWF નો ફ્લેગશીપ ઇવેન્ટ "અર્થ અવર" છે, જે માર્ચના છેલ્લા રવિવારે ઉજવવામાં આવે છે. 3. "લિવિંગ પ્લેનેટ રિપોર્ટ" WWF દ્વારા પ્રકાશિત કરવામાં આવે છે, જે વન્યજીવ વસ્તીમાં થતા ઘટાડાને દર્શાવે છે. 4. WWF નું લોગો જાયન્ટ પાંડા "ચીચી" પરથી આવેલું છે, જે વિશ્વના તમામ જાયન્ટ પાંડા ચીન સાથે સંબંધિત છે. કયા વિધાનો સાચા છે?

જવાબ: Option D

3. જૈવ વિવિધતા હોટસ્પોટ્સ (Biodiversity Hotspots) સંબંધિત નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. જૈવ વિવિધતા હોટસ્પોટ્સ એવા વિસ્તારો છે જ્યાં જૈવ વિવિધતા ખૂબ વધારે હોય છે, પરંતુ તેનો ઝડપથી ઘટાડો પણ થઈ રહ્યો હોય છે. 2. હોટસ્પોટ બનવા માટે, વિસ્તારમાં 1,500 થી વધુ સ્થાનિક (Endemic) છોડ હોવા જોઈએ અને 70% થી વધુ નિવાસસ્થાનનો નાશ થયો હોવો જોઈએ. 3. "બાયોડાયવર્સિટી હોટસ્પોટ" નો ખ્યાલ સૌપ્રથમ નોર્મન મેયર્સ દ્વારા ઉપયોગમાં લેવામાં આવ્યો હતો. 4. કન્ઝર્વેશન ઇન્ટરનેશનલ નામની NGO વિશ્વમાં કુલ 36 જૈવ વિવિધતા હોટસ્પોટ્સની ઓળખ કરે છે. કયા વિધાનો સાચા છે?

જવાબ: Option D

4. ઇન-સીટુ (In-situ) અને એક્સ-સીટુ (Ex-situ) સંરક્ષણ સંબંધિત નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. ઇન-સીટુ સંરક્ષણનો અર્થ છે કે પ્રજાતિઓનું તેમના કુદરતી નિવાસસ્થાનમાં સંરક્ષણ કરવું. 2. રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનો (National Parks) અને વન્યજીવ અભયારણ્યો (Wildlife Sanctuaries) ઇન-સીટુ સંરક્ષણના ઉદાહરણો છે. 3. એક્સ-સીટુ સંરક્ષણનો અર્થ છે કે પ્રજાતિઓને તેમના કુદરતી નિવાસસ્થાનમાંથી બહાર કાઢીને નિયંત્રિત વાતાવરણમાં સંરક્ષણ કરવું. 4. પ્રાણી સંગ્રહાલયો (Zoos), બોટનિકલ ગાર્ડન્સ અને સીડ બેંકો (Seed Banks) એક્સ-સીટુ સંરક્ષણના ઉદાહરણો છે. કયા વિધાનો સાચા છે?

જવાબ: Option D

5. ભારતની "પવન ઉર્જા નીતિ" સંબંધિત નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. ગુજરાત 1993-94 માં દેશની સૌથી પ્રથમ પવન ઉર્જા નીતિ જાહેર કરનારું રાજ્ય હતું. 2. હાલમાં ગુજરાતમાં "ગુજરાત રિન્યુએબલ એનર્જી પોલિસી 2023" અમલમાં છે, જે પવન ઉર્જાની છઠ્ઠી નીતિ છે. 3. છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં પવન ઉર્જા ક્ષેત્રે ગુજરાતને ચાર વિવિધ એવોર્ડ મળેલા છે. 4. ગુજરાત એનર્જી ડેવલપમેન્ટ એજન્સી (GEDA) સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છના વિસ્તારોમાં પવન ઉર્જાના પ્રોજેક્ટ્સ સ્થાપી રહી છે. કયા વિધાનો સાચા છે?

જવાબ: Option D

6. મેગા ડાયવર્સ દેશો (Mega Diverse Countries) સંબંધિત નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. વર્લ્ડ કન્ઝર્વેશન મોનિટરિંગ સેન્ટર (WCMC), જે UNEP નો એક ભાગ છે, તે મેગા ડાયવર્સ દેશોની ઓળખ કરે છે. 2. આ દેશો પૃથ્વીના 10% સપાટી વિસ્તારને આવરી લે છે પરંતુ 70% સુધીની જૈવ વિવિધતા ધરાવે છે. 3. મેગા ડાયવર્સ દેશ બનવા માટે, 5000 થી વધુ સ્થાનિક (Endemic) છોડ હોવા જોઈએ અને તે દેશની કોસ્ટલ બાઉન્ડ્રી હોવી જોઈએ. 4. ભારત 17 મેગા ડાયવર્સ દેશોમાંથી એક છે. કયા વિધાનો સાચા છે?

જવાબ: Option D

7. મિલેનિયમ ઇકોસિસ્ટમ એસેસમેન્ટ રિપોર્ટ (MEA) સંબંધિત નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. આ અસેસમેન્ટ યુનાઇટેડ નેશન્સ દ્વારા 2004 માં કરવામાં આવ્યું હતું. 2. આ રિપોર્ટનો મુખ્ય હેતુ પર્યાવરણીય અધોગતિના કારણો અને પરિણામોને સમજવાનો હતો. 3. આ અસેસમેન્ટ મુખ્યત્વે CBD, UNCCD, રામસર અને CMS (બોન કન્વેન્શન) એમ ચાર કન્વેન્શન્સને ધ્યાનમાં રાખીને કરવામાં આવ્યું હતું. 4. રિપોર્ટના તારણો અનુસાર, છેલ્લા 50 વર્ષમાં માનવીએ ઇકોસિસ્ટમને માનવ ઇતિહાસના કોઈપણ સમયગાળા કરતાં વધુ ઝડપથી અને વ્યાપકપણે બદલી છે. કયા વિધાનો સાચા છે?

જવાબ: Option D

8. ઇન્ટરગવર્નમેન્ટલ સાયન્સ-પોલિસી પ્લેટફોર્મ ઓન બાયોડાયવર્સિટી એન્ડ ઇકોસિસ્ટમ સર્વિસિસ (IPBES) સંબંધિત નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. IPBES એ IPCC (આબોહવા પરિવર્તન) ની સમકક્ષ જૈવ વિવિધતા ક્ષેત્રે કાર્ય કરે છે. 2. આ સંસ્થા જૈવ વિવિધતા અને ઇકોસિસ્ટમ સેવાઓ સંબંધિત વૈશ્વિક મૂલ્યાંકન રિપોર્ટ્સ તૈયાર કરે છે. 3. IPBES નો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય નીતિ નિર્માતાઓ અને વૈજ્ઞાનિકો વચ્ચે સંવાદ સાધવાનો છે. 4. આ સંસ્થા જૈવ વિવિધતાના સંરક્ષણના પદ્ધતિઓ અને તેના પરના જોખમો વિશે માહિતી પૂરી પાડે છે. કયા વિધાનો સાચા છે?

જવાબ: Option D

9. બર્ડલાઇફ ઇન્ટરનેશનલ (BirdLife International) સંબંધિત નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. આ એક બિન-સરકારી સંસ્થાઓની વૈશ્વિક ભાગીદારી છે. 2. IUCN રેડ લિસ્ટમાં પક્ષીઓની પ્રજાતિઓનો સર્વે અને મૂલ્યાંકન BirdLife International દ્વારા કરવામાં આવે છે. 3. તે વિશ્વભરમાં પક્ષીઓના સંરક્ષણ અને તેમના નિવાસસ્થાનોની સુરક્ષા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. 4. આ સંસ્થા માત્ર દુર્લભ અને ભયગ્રસ્ત પક્ષીઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. કયા વિધાનો સાચા છે?

જવાબ: Option A

વિધાન 4 ખોટું છે કારણ કે BirdLife International માત્ર દુર્લભ અને ભયગ્રસ્ત પક્ષીઓ પર જ નહીં, પરંતુ તમામ પક્ષીઓના સંરક્ષણ અને તેમના નિવાસસ્થાનોની સુરક્ષા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. અન્ય તમામ વિધાનો સાચા છે. BirdLife International એ બિન-સરકારી સંસ્થાઓની વૈશ્વિક ભાગીદારી છે. IUCN રેડ લિસ્ટમાં પક્ષીઓનો સર્વે BirdLife International દ્વારા કરવામાં આવે છે.

10. 'ઇન્ડિકેટર સ્પીસીઝ' (Indicator Species) અને 'એન્ડેમિક સ્પીસીઝ' (Endemic Species) સંબંધિત નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. ઇન્ડિકેટર સ્પીસીઝ એ પ્રજાતિઓ છે જે પર્યાવરણીય પરિવર્તનો પ્રત્યે સંવેદનશીલ હોય છે અને ઇકોસિસ્ટમના સ્વાસ્થ્ય વિશે સંકેત આપે છે. 2. વાઘને જંગલના સ્વાસ્થ્યના સૂચક પ્રજાતિ તરીકે ગણી શકાય. 3. એન્ડેમિક સ્પીસીઝ એ પ્રજાતિઓ છે જે ફક્ત ચોક્કસ ભૌગોલિક વિસ્તારમાં જ જોવા મળે છે અને અન્યત્ર ક્યાંય નહીં. 4. ભારતમાં નીલગિરી તાહર અને ગ્રેટ ઇન્ડિયન બસ્ટાર્ડ એન્ડેમિક સ્પીસીઝના ઉદાહરણો છે. કયા વિધાનો સાચા છે?

જવાબ: Option D