1. આબોહવા અને તેના નિયંત્રક પરિબળો વિશે નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. આબોહવા એ કોઈ પ્રદેશમાં લાંબા સમયગાળાની સરેરાશ હવામાન પરિસ્થિતિ છે. 2. અક્ષાંશ, સમુદ્રથી અંતર અને ભૂગોળીય સ્થાન આબોહવાને અસર કરતા મુખ્ય પરિબળો છે. 3. વ્યસ્ત તાપમાન (Temperature Inversion) એવી પરિસ્થિતિ છે જ્યાં ઊંચાઈ વધતા તાપમાન ઘટે છે. ઉપરોક્ત વિધાનો પૈકી કયું/કયા વિધાન/નો સાચું/સાચાં છે?

જવાબ: Option A

વિધાન 3 ખોટું છે કારણ કે વ્યસ્ત તાપમાન એવી પરિસ્થિતિ છે જ્યાં ઊંચાઈ વધતા તાપમાન ઘટે તેના બદલે વધે છે, અને ઠંડી હવા નીચે રહી જાય છે.

2. વ્યસ્ત તાપમાન (Temperature Inversion) વિશે નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. વ્યસ્ત તાપમાન સામાન્ય રીતે લાંબી, શાંત અને સ્વચ્છ શિયાળાની રાત્રિઓમાં જોવા મળે છે. 2. પર્વતીય પ્રદેશોમાં, ટેકરીઓ પરની ઠંડી હવા નીચે ખીણમાં ઉતરી આવતા વ્યસ્ત તાપમાન થાય છે. 3. વ્યસ્ત તાપમાન વાયુ પ્રદૂષણના ફેલાવામાં મદદ કરે છે. ઉપરોક્ત વિધાનો પૈકી કયું/કયા વિધાન/નો સાચું/સાચાં છે?

જવાબ: Option D

3. આબોહવાના વર્ગીકરણ (કોપન) વિશે નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. 'A' પ્રકારની આબોહવા ઉષ્ણકટિબંધીય આબોહવા સૂચવે છે. 2. 'B' પ્રકારની આબોહવા ગરમ આબોહવા સૂચવે છે. 3. 'C' પ્રકારની આબોહવા શીત આબોહવા સૂચવે છે. ઉપરોક્ત વિધાનો પૈકી કયું/કયા વિધાન/નો સાચું/સાચાં છે?

જવાબ: Option A

◦ વિધાન 1 સાચું છે કારણ કે 'A' પ્રકારની આબોહવા ઉષ્ણકટિબંધીય આબોહવા સૂચવે છે. ◦ વિધાન 2 ખોટું છે કારણ કે 'B' પ્રકારની આબોહવા શુષ્ક આબોહવા સૂચવે છે, ગરમ નહીં. ◦ વિધાન 3 ખોટું છે કારણ કે 'C' પ્રકારની આબોહવા સમશીતોષ્ણ આબોહવા સૂચવે છે, શીત નહીં.

4. ભારતમાં મોસમી આબોહવા વિશે નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. 'મૅન્ગો શાવર' પશ્ચિમ બંગાળમાં જોવા મળે છે. 2. 'ચેરી બ્લોસમ' અથવા 'બ્લોસમ શાવર' કેરળ અને કર્ણાટકમાં જોવા મળે છે, જે કોફી ઉત્પાદન માટે અનુકૂળ છે. 3. શિયાળામાં ઉત્તર ભારતમાં 'પશ્ચિમી વિક્ષોભ' (Western Disturbances) દ્વારા વરસાદ પડે છે. ઉપરોક્ત વિધાનો પૈકી કયું/કયા વિધાન/નો સાચું/સાચાં છે?

જવાબ: Option D

5. વાતાવરણનું દબાણ વિશે નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. વાતાવરણનું દબાણ માપવા માટે 'મિલીબાર' એકમનો ઉપયોગ થાય છે. 2. સમુદ્ર સપાટી પર સરેરાશ વાતાવરણીય દબાણ 1013.25 મિલીબાર હોય છે. 3. હવા ગરમ થતા હલકી બને છે અને ઊંચે ચડે છે, જેના પરિણામે હલકું દબાણ (Low Pressure) સર્જાય છે. ઉપરોક્ત વિધાનો પૈકી કયું/કયા વિધાન/નો સાચું/સાચાં છે?

જવાબ: Option D

6. વાતાવરણીય દબાણ પટ્ટાઓ વિશે નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. વિષુવવૃતની આસપાસ 5 ડિગ્રી ઉત્તરથી 5 ડિગ્રી દક્ષિણ અક્ષાંશો વચ્ચે 'વિષુવવૃત્તીય લઘુ દબાણ પટ્ટો' રચાય છે. 2. 30 ડિગ્રીથી 35 ડિગ્રી ઉત્તર અને દક્ષિણ અક્ષાંશો વચ્ચે 'ઉષ્ણકટિબંધીય ગુરુ દબાણ પટ્ટો' રચાય છે. 3. 'ધ્રુવીય લઘુ દબાણ પટ્ટો' 60 થી 70 ડિગ્રી અક્ષાંશો વચ્ચે જોવા મળે છે. ઉપરોક્ત વિધાનો પૈકી કયું/કયા વિધાન/નો સાચું/સાચાં છે?

જવાબ: Option A

વિધાન 3 ખોટું છે કારણ કે 60 થી 70 ડિગ્રી અક્ષાંશો વચ્ચે 'ધ્રુવીય લઘુ દબાણ પટ્ટો' (Polar Low Pressure Belt) રચાય છે, ન��ીં કે ધ્રુવીય ગુરુ દબાણ પટ્ટો.

7. પવનો અને હવાના સંચરણ વિશે નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. પવનો હંમેશા ઉચ્ચ દબાણવાળા વિસ્તારોથી નીચા દબાણવાળા વિસ્તારો તરફ ગતિ કરે છે. 2. 'ફેરલનો નિયમ' જણાવે છે કે ઉત્તર ગોળાર્ધમાં પવનો જમણી બાજુ ફંટાય છે જ્યારે દક્ષિણ ગોળાર્ધમાં ડાબી બાજુ ફંટાય છે. 3. 'જેટ સ્ટ્રીમ' એ પૃથ્વીની સપાટીથી 9 થી 13 કિલોમીટરની ઊંચાઈએ ખૂબ જ ઝડપથી ફૂંકાતા પવનો છે. ઉપરોક્ત વિધાનો પૈકી કયું/કયા વિધાન/નો સાચું/સાચાં છે?

જવાબ: Option D

8. મોસમી પવનો (Monsoon Winds) વિશે નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. મોસમી પવનો એ ઋતુઓ પ્રમાણે પોતાની દિશા બદલતા પવનો છે. 2. હિંદ મહાસાગરના ઉત્તર ભાગમાં મોસમી પવનો જોવા મળે છે. 3. જમીન અને દરિયાના અલગ-અલગ દરથી ગરમ થવા અને ઠંડા પડવાને કારણે મોસમી પવનો ઉત્પન્ન થાય છે. ઉપરોક્ત વિધાનો પૈકી કયું/કયા વિધાન/નો સાચું/સાચાં છે?

જવાબ: Option D

9. વાયુરાશિઓ (Air Masses) વિશે નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. વાયુરાશિ એ હવાનો વિશાળ જથ્થો છે જેમાં સમાંતર તાપમાન અને ભેજનું પ્રમાણ લગભગ એકસરખું હોય છે. 2. ઉષ્ણકટિબંધીય મહાસાગરીય વાયુરાશિઓ ઠંડી અને ભેજવાળી હોય છે. 3. ધ્રુવીય વાયુરાશિઓ ઠંડી અને શુષ્ક હોય છે. ઉપરોક્ત વિધાનો પૈકી કયું/કયા વિધાન/નો સાચું/સાચાં છે?

જવાબ: Option B

◦ વિધાન 2 ખોટું છે કારણ કે ઉષ્ણકટિબંધીય મહાસાગરીય વાયુરાશિઓ ગરમ અને ભેજવાળી હોય છે.

10. વાતાગ્ર (Fronts) વિશે નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. વાતાગ્ર એ બે ભિન્ન ગુણધર્મો ધરાવતી વાયુરાશિઓ જ્યાં મળે છે ત્યાં બનેલી સંક્રમણ સપાટી છે. 2. ગરમ વાતાગ્ર ત્યારે રચાય છે જ્યારે ગરમ વાયુરાશિ ઠંડી વાયુરાશિ પર ગતિ કરીને તેને આગળ ધકેલે છે. 3. ચક્રવાત અને પ્રતિચક્રવાત વાતાગ્રના કારણે ઉત્પન્ન થાય છે. ઉપરોક્ત વિધાનો પૈકી કયું/કયા વિધાન/નો સાચું/સાચાં છે?

જવાબ: Option A

વિધાન 3 ખોટું છે કારણ કે ચક્રવાત અને પ્રતિચક્રવાત હવાના દબાણના તફાવત અને કોરિઓલિસ બળના કારણે થાય છે, વાતાગ્રના કારણે નહીં.