1. ચક્રવાત અને પ્રતિચક્રવાત વિશે નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. ઉષ્ણકટિબંધીય ચક્રવાતમાં કેન્દ્રમાં નીચું દબાણ હોય છે, જેને 'ચક્રવાતની આંખ' કહેવાય છે. 2. ચક્રવાત હંમેશા નીચા દબાણના કેન્દ્રની આસપાસ ઘડિયાળના કાંટાની દિશામાં ગતિ કરે છે. 3. પ્રતિચક્રવાતમાં કેન્દ્રમાં ઊંચું દબાણ હોય છે અને પવનો બહાર તરફ ગતિ કરે છે. ઉપરોક્ત વિધાનો પૈકી કયું/કયા વિધાન/નો સાચું/સાચાં છે?

જવાબ: Option B

વિધાન 2 ખોટું છે કારણ કે ચક્રવાત ઉત્તર ગોળાર્ધમાં નીચા દબાણના કેન્દ્રની આસપાસ ઘડિયાળના કાંટાની વિરુદ્ધ દિશામાં ગતિ કરે છે.

2. વિશ્વના મુખ્ય ચક્રવાત વિસ્તારો વિશે નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. કેરેબિયન સમુદ્ર અને મેક્સિકોના એટલાન્ટિક કિનારા પર 'હરિકેન' જોવા મળે છે. 2. પશ્ચિમ ઓસ્ટ્રેલિયાના કિનારા પર 'વિલી-વિલી' જોવા મળે છે. 3. ચીન અને જાપાનના કિનારા પર 'ટાયફૂન' જોવા મળે છે. ઉપરોક્ત વિધાનો પૈકી કયું/કયા વિધાન/નો સાચું/સાચાં છે?

જવાબ: Option D

3. ભેજ (Humidity) વિશે નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. હવામાં ભેજનું પ્રમાણ વધે તેમ હવા પાતળી બને છે. 2. પૃથ્વીની સપાટીથી 12 કિલોમીટર સુધી ભેજનું પ્રમાણ જોવા મળે છે. 3. ધ્રુવીય પ્રદેશોમાં ભેજનું પ્રમાણ સૌથી વધુ હોય છે. ઉપરોક્ત વિધાનો પૈકી કયું/કયા વિધાન/નો સાચું/સાચાં છે?

જવાબ: Option A

◦ વિધાન 3 ખોટું છે કારણ કે ધ્રુવીય પ્રદેશોમાં ભેજનું પ્રમાણ ઓછું હોય છે

4. ભેજના પ્રકારો વિશે નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. 'સ્પષ્ટ આર્દ્રતા' (Specific Humidity) એ ચોક્કસ તાપમાન અને વજનની હવામાં રહેલા ભેજના પ્રમાણને દર્શાવે છે. 2. 'સાપેક્ષ આર્દ્રતા' (Relative Humidity) એ હવાની ભેજ ધારણ કરવાની ક્ષમતાની સરખામણીમાં વાસ્તવિક ભેજનું પ્રમાણ દર્શાવે છે. 3. જો તાપમાન વધે તો સાપેક્ષ આર્દ્રતા ઘટે છે. ઉપરોક્ત વિધાનો પૈકી કયું/કયા વિધાન/નો સાચું/સાચાં છે?

જવાબ: Option D

5. મહાસાગરીય પ્રવાહો (Ocean Currents) વિશે નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. મહાસાગરીય પ્રવાહો એ સમુદ્રની અંદર પાણીનો એક નિશ્ચિત દિશામાં થતો પ્રવાહ છે. 2. ગરમ મહાસાગરીય પ્રવાહો ગરમ પ્રદેશોમાંથી ધ્રુવીય પ્રદેશો તરફ ગતિ કરે છે. 3. ઠંડા મહાસાગરીય પ્રવાહો ધ્રુવીય પ્રદેશોમાંથી વિષુવવૃત્તીય પ્રદેશો તરફ ગતિ કરે છે. ઉપરોક્ત વિધાનો પૈકી કયું/કયા વિધાન/નો સાચું/સાચાં છે?

જવાબ: Option D

6. નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. ચક્રવાત સામાન્ય રીતે નીચા દબાણવાળા કેન્દ્રની ફરતે ઘડિયાળના કાંટાની દિશામાં હવાના ચક્રીય પ્રવાહ દ્વારા રચાય છે. 2. પ્રતિચક્રવાત ઊંચા દબાણવાળા કેન્દ્રની ફરતે ઘડિયાળના કાંટાની વિરુદ્ધ દિશામાં હવાના ચક્રીય પ્રવાહ દ્વારા રચાય છે. 3. ઉત્તરી ગોળાર્ધમાં, ચક્રવાત ઘડિયાળના કાંટાની વિરુદ્ધ દિશામાં ગતિ કરે છે. ઉપરોક્ત વિધાનો પૈકી કયું/કયા વિધાન/નો સાચું/સાચા છે?

જવાબ: Option C

ચક્રવાત નીચા દબાણવાળા કેન્દ્રની ફરતે હવાના ચક્રીય પ્રવાહ દ્વારા રચાય છે. પ્રતિચક્રવાત ઊંચા દબાણવાળા કેન્દ્રની ફરતે હવાના ચક્રીય પ્રવાહ દ્વારા રચાય છે. ઉત્તરી ગોળાર્ધમાં, ચક્રવાત ઘડિયાળના કાંટાની વિરુદ્ધ દિશામાં ગતિ કરે છે, જ્યારે દક્ષિણ ગોળાર્ધમાં તે ઘડિયાળના કાંટાની દિશામાં ગતિ કરે છે. વિધાન 1 અને 2 માં દિશા ખોટી દર્શાવેલ છે.

7. ઉષ્ણકટિબંધીય ચક્રવાત (Tropical Cyclone) સંબંધિત નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો: 1. ઉષ્ણકટિબંધીય ચક્રવાત અત્યંત વિનાશકારી હોય છે અને વરસાદ સાથે સંકળાયેલા હોય છે. 2. ચક્રવાતનું કેન્દ્ર 'ચક્રવાતની આંખ' તરીકે ઓળખાય છે, જ્યાં હવામાન શાંત અને ચોખ્ખું હોય છે. 3. ચક્રવાતની આંખનો વ્યાસ સામાન્ય રીતે 100 કિમીથી વધુ હોય છે. ઉપરોક્ત વિધાનો પૈકી કયું/કયા વિધાન/નો ખોટું/ખોટા છે?

જવાબ: Option C

ઉષ્ણકટિબંધીય ચક્રવાત અત્યંત વિનાશકારી હોય છે અને વરસાદ સાથે સંકળાયેલા હોય છે. ચક્રવાતનું કેન્દ્ર 'ચક્રવાતની આંખ' તરીકે ઓળખાય છે, જ્યાં હવામાન શાંત, ગરમ અને ચોખ્ખું હોય છે. ચક્રવાતની આંખનો વ્યાસ 10 થી 50 કિમી સુધીનો હોય છે, 100 કિમીથી વધુ નહીં.

8. જોડકાં જોડો: ચક્રવાતનું પ્રાદેશિક નામ - વિસ્તાર (A) હરિકેન - (i) હિંદ મહાસાગર (B) ટાયફૂન - (ii) પૂર્વ ઓસ્ટ્રેલિયા (C) ચક્રવાત - (iii) કેરેબિયન સમુદ્ર/મેક્સિકો (D) વિલી-વિલી - (iv) જાપાન/ચીન/ફિલિપાઈન્સ

જવાબ: Option A

ચક્રવાતોને વિવિધ પ્રદેશોમાં અલગ-અલગ નામથી ઓળખવામાં આવે છે. કેરેબિયન સમુદ્ર, મેક્સિકો અને એટલાન્ટિક કિનારા પાસે 'હરિકેન', જાપાન, ચીન અને ફિલિપાઈન્સમાં 'ટાયફૂન', હિંદ મહાસાગરમાં 'ચક્રવાત' અને પૂર્વ ઓસ્ટ્રેલિયાના કિનારે 'વિલી-વિલી' તરીકે ઓળખાય છે.

9. મધ્ય અક્ષાંશીય ચક્રવાત (Mid-latitude Cyclones) વિશે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું નથી?

જવાબ: Option D

મધ્ય અક્ષાંશીય ચક્રવાતનો આકાર V જેવો હોય છે. તેઓ ભૂમધ્ય સાગર પરથી ઉદ્ભવતા હોય છે અને પશ્ચિમથી પૂર્વ તરફ ગતિ કરતા હોય છે. તેઓ ગરમ અને ઠંડા વાતાગ્રના મિલનથી બને છે. સ્વચ્છ આકાશ અને વરસાદ વિનાની પરિસ્થિતિ પ્રતિચક્રવાત સાથે સંકળાયેલી છે, ચક્રવાત સાથે નહીં.

10. ટોર્નેડો (Tornado) સંબંધિત નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. ટોર્નેડો એક પ્રકારનું શક્તિશાળી વાવાઝોડું છે જે નીચેની તરફ લટકતી હાથીની સૂંઢ જેવો આકાર ધરાવે છે. 2. તે અત્યંત ટૂંકા સમયગાળા માટે ચોક્કસ પ્રદેશને અસર કરે છે. 3. ટોર્નેડોનું દબાણ ખૂબ ઊંચું હોય છે, જેના કારણે તે વિનાશકારી હોય છે. ઉપરોક્ત ��િધાનો પૈકી કયું/કયા વિધાન/નો સાચું/સાચા છે?

જવાબ: Option A

ટોર્નેડો શક્તિશાળી વાવાઝોડું છે, જે નીચેની તરફ લટકતી હાથીની સૂંઢ જેવો આકાર ધરાવે છે. તે અત્યંત ટૂંકા સમયગાળા માટે ચોક્કસ પ્રદેશને અસર કરે છે. ટોર્નેડોમાં દબાણ ખૂબ નીચું હોય છે, જેના કારણે તે વિનાશકારી હોય છે.