1. જૈવવિવિધતા હોટસ્પોટ્સ (Biodiversity Hotspots) સંબંધિત નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. જૈવવિવિધતા હોટસ્પોટ્સ એવા ભૌગોલિક વિસ્તારો છે જ્યાં જૈવવિવિધતા ખૂબ સમૃદ્ધ હોય છે, પરંતુ તેમને માનવ પ્રવૃત્તિઓથી ગંભીર ખતરો હોય છે. 2. કોઈપણ વિસ્તારને હોટસ્પોટ જાહેર કરવા માટે ઓછામાં ઓછી 1500 સ્થાનિક (Endemic) વાસ્ક્યુલર પ્લાન્ટ પ્રજાતિઓ હોવી જોઈએ અને 70% થી વધુ મૂળ વનસ્પતિ ગુમાવી દીધી હોવી જોઈએ. 3. ભારતમાં ચાર જૈવવિવિધતા હોટસ્પોટ્સ આવેલા છે: હિમાલય, ઇન્ડો-બર્મા, પશ્ચિમ ઘાટ અને સુંદાલૅન્ડ. યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરો:

જવાબ: Option D

જૈવવિવિધતા હોટસ્પોટ્સ એવા વિસ્તારો છે જ્યાં જૈવવિવિધતા સમૃદ્ધ છે અને તેમને ગંભીર ખતરો છે. હોટસ્પોટ માટે 1500 સ્થાનિક વાસ્ક્યુલર પ્લાન્ટ પ્રજાતિઓ અને 70% થી વધુ મૂળ વનસ્પતિ ગુમાવી દીધી હોવી જોઈએ. ભારતમાં ચાર હોટસ્પોટ્સ છે: હિમાલય, ઇન્ડો-બર્મા, પશ્ચિમ ઘાટ અને સુંદાલૅન્ડ.

2. મેગા-ડાયવર્સ કન્ટ્રીઝ (Mega-diverse Countries) સંબંધિત નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. મેગા-ડાયવર્સ કન્ટ્રીઝ યુનેપના વર્લ્ડ કન્ઝર્વેશન મોનિટરિંગ સેન્ટર (WCMC) દ્વારા ઓળખવામાં આવે છે. 2. આ એવા દેશો છે જ્યાં 5000 થી વધુ સ્થાનિક (Endemic) વનસ્પતિ પ્રજાતિઓ હોય અને તેની પાસે દરિયાકાંઠાની સીમા (Coastal Boundary) હોય. 3. વિશ્વમાં કુલ 17 મેગા-ડાયવર્સ રાષ્ટ્રો છે, અને ભારત તેમાંથી એક છે. યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરો:

જવાબ: Option D

મેગા-ડાયવર્સ કન્ટ્રીઝ WCMC (UNEP નો ભાગ) દ્વારા ઓળખવામાં આવે છે. આવા દેશોમાં 5000 થી વધુ સ્થાનિક વનસ્પતિ પ્રજાતિઓ અને દરિયાકાંઠાની સીમા હોવી જોઈએ. વિશ્વમાં 17 મેગા-ડાયવર્સ રાષ્ટ્રો છે અને ભારત તેમાંથી એક છે.

3. પરસીસ્ટન્ટ ઓર્ગેનિક પોલ્યુટન્ટ્સ (POPs) સંબંધિત નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. POPs એ એવા રસાયણો છે જે કુદરતમાં લાંબા સમય સુધી ટકી રહે છે. 2. POPs સામાન્ય રીતે નોન-બાયોડિગ્રેડેબલ હોય છે, લાંબુ આયુષ્ય ધરાવે છે, વાહકતા (mobility) નો ગુણધર્મ ધરાવે છે અને ચરબીમાં દ્રાવ્ય હોય છે. 3. DDT (ડાયક્લોરો-ડિફિનાઇલ-ટ્રાઇક્લોરોઇથેન) એક POP રસાયણનું ઉદાહરણ છે. યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરો:

જવાબ: Option D

4. ગ્લોબલ વોર્મિંગ પોટેન્શિયલ (GWP) સંબંધિત નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. GWP એ વાતાવરણમાં રહેલા અણુની સૂર્યપ્રકાશને પોતાની અંદર રાખવાની ક્ષમતા માપવાનું માપદંડ છે. 2. કાર્બન ડાયોક્સાઇડ (CO2) નો GWP '1' છે. 3. સલ્ફર હેક્સાફ્લોરાઇડ (SF6) નો GWP કાર્બન ડાયોક્સાઇડ કરતાં સૌથી વધુ હોય છે. યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરો:

જવાબ: Option D

GWP એ વાતાવરણમાં અણુની સૂર્યપ્રકાશને શોષવાની ક્ષમતા માપે છે. CO2 નો GWP 1 છે. SF6 નો GWP CO2 કરતાં સૌથી વધુ હોય છે.

5. નાઇટ્રોજન ચક્ર સંબંધિત નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. વાતાવરણમાં 78% નાઇટ્રોજન (N2) હોય છે, પરંતુ વનસ્પતિ તેનો સીધો ઉપયોગ કરી શકતી નથી કારણ કે તે નિષ્ક્રિય સ્વરૂપમાં હોય છે. 2. નાઇટ્રોજન ફિક્સેશન એ વાતાવરણમાં રહેલા નાઇટ્રોજનને જમીનમાં લાવવાની પ્રક્રિયા છે. 3. વીજળી પડવાથી નાઇટ્રોજન ફિક્સેશનની પ્રક્રિયા થાય છે. યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરો:

જવાબ: Option D

વાતાવરણમાં 78% N2 હોય છે, જે નિષ્ક્રિય હોવાથી વનસ્પતિ સીધો ઉપયોગ કરી શકતી નથી. નાઇટ્રોજન ફિક્સેશન એ વાતાવરણના નાઇટ્રોજનને જમીનમાં લાવવાની પ્રક્રિયા છે. વીજળી પડવાથી નાઇટ્રોજન ફિક્સેશનની પ્રક્રિયા થાય છે.

6. ભારતમાં જંગલોના પ્રકારો સંબંધિત નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. ઉષ્ણકટિબંધીય વરસાદી જંગલો (Tropical Evergreen Forests) 200 cm કરતાં વધુ વરસાદ ધરાવતા વિસ્તારોમાં જોવા મળે છે. 2. ઉષ્ણકટિબંધીય ખરાઉ જંગલો (Tropical Deciduous Forests) ને મોસમી જંગલો પણ કહેવાય છે અને તે ભારતમાં સૌથી વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળે છે. 3. ઉષ્ણકટિબંધીય કાંટાળા જંગલો (Tropical Thorn Forests) 70 cm કરતાં ઓછો વરસાદ ધરાવતા વિસ્તારોમાં જોવા મળે છે. યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરો:

જવાબ: Option D

7. ઝૂલોજીકલ સર્વે ઓફ ઇન્ડિયા (ZSI) સંબંધિત નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. ZSI ની સ્થાપના 1875 માં ભારતીય સંગ્રહાલયના પ્રાણીશાસ્ત્ર વિભાગ તરીકે કલકત્તામાં થઈ હતી. 2. ZSI નું મુખ્ય કાર્ય ભારતમાં પ્રાણીઓની શોધ, નામકરણ, વર્ણન, વર્ગીકરણ અને દસ્તાવેજીકરણ કરવાનું છે. યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરો:

જવાબ: Option C

8. ઇન્ટરગવર્મેન્ટલ પેનલ ઓન ક્લાઇમેટ ચેન્જ (IPCC) સંબંધિત નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. IPCC ની રચના 1988 માં વર્લ્ડ મેટ્રોલોજીકલ ઓર્ગેનાઇઝેશન (WMO) અને યુનાઇટેડ નેશન્સ એન્વાયરમેન્ટ પ્રોગ્રામ (UNEP) દ્વારા કરવામાં આવી હતી. 2. IPCC પોતાનો રિપોર્ટ આપે છે અને કોઈ રિસર્ચ કરતું નથી. 3. IPCC ને 2007 માં નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર મળ્યો હતો. યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરો:

જવાબ: Option D

IPCC ની રચના 1988 માં WMO અને UNEP દ્વારા થઈ હતી. IPCC પોતાનો રિપોર્ટ આપે છે અને કોઈ રિસર્ચ કરતું નથી. IPCC ને 2007 માં નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર મળ્યો.

9. વર્લ્ડ વાઇડ ફંડ ફોર નેચર (WWF) સંબંધિત નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. WWF ની સ્થાપના 29 એપ્રિલ 1961 ના રોજ થઈ હતી. 2. 'લિવિંગ પ્લેનેટ રિપોર્ટ' WWF દ્વારા પ્રકાશિત કરવામાં આવે છે. 3. 'અર્થ અવર' (Earth Hour) WWF નો ફ્લેગશીપ કાર્યક્રમ છે. 4. જાયન્ટ પાંડા એ WWF નો લોગો છે અને તે 'પાંડા ડિપ્લોમસી' સાથે પણ સંકળાયેલો છે. યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરો:

જવાબ: Option D

10. નેશનલ ગ્રીન ટ્રિબ્યુનલ (NGT) વિશે નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. નેશનલ ગ્રીન ટ્રિબ્યુનલ (NGT) ની સ્થાપના 2010 ના NGT એક્ટ હેઠળ થઈ હતી. 2. NGT નો ઉદ્દેશ્ય પર્યાવરણીય બાબતોના ઝડપી નિકાલ માટે ન્યાય આપવાનો છે. 3. તે વાઇલ્ડલાઇફ પ્રોટેક્શન એક્ટ 1972 હેઠળના કેસોની સુનાવણી કરી શકે છે. ઉપરોક્તમાંથી કયું/કયા વિધાન(નો) સાચું/સાચા છે?

જવાબ: Option A

• વિધાન 1 અને 2 સાચા છે. NGT ની સ્થાપના NGT એક્ટ 2010 હેઠળ થઈ હતી. તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય પર્યાવરણીય બાબતોમાં ઝડપી નિર્ણય અને ન્યાય લાવવાનો છે. • વિધાન 3 ખોટું છે. NGT વાઇલ્ડલાઇફ પ્રોટેક્શન એક્ટ 1972 હેઠળના કેસોની સુનાવણી કરી શકતું નથી.