Direct Answers Summary for સિંધુ સભ્યતા - Set 5

Looking for સિંધુ સભ્યતા - Set 5 MCQs in Gujarati? CurrentAdda presents a high-authority mock test based on Official Resources for competitive Gujarat government exams. Prepare effectively for GSSSB CCE 2026 (30 Marks CA), GPSC Class 1-2, GSSSB Bin Sachivalay, Talati, and Police Bharti exams with our targeted practice questions. This set contains 10 questions with deep-dive explanations in Gujarati (કરંટ અફેર્સ ગુજરાતી).

• Question: કાલીબંગન સ્થળની મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓ સંબંધિત નીચેના વિધાનો તપાસો: 1. કાલીબંગનનો શાબ્દિક અર્થ "કાળી બંગડીઓ" થાય છે અને તે ઘગ્ગર નદીના કિનારે આવેલું છે. 2. અહીંથી ખેડેલા ખેતરનો સૌથી જૂનો પુરાવો મળ્યો છે, જોકે ત્યાંથી હળ મળ્યું નથી. 3. કાલીબંગનમાં મધર ગોડેસ (માતૃ દેવી) ની આકૃતિઓ મોટા પ્રમાણમાં મળી છે, જે તેની ધાર્મિક મહત્વ દર્શાવે છે. ઉપરોક્ત વિધાનોમાંથી કયા/કયા સાચા છે?Answer: ◦ વિધાન 1 સાચું છે. કાલીબંગનનો અર્થ "કાળી બંગડીઓ" છે અને તે ઘગ્ગર નદીના કિનારે આવેલું છે. ◦ વિધાન 2 સાચું છે. કાલીબંગનમાંથી ખેડેલા ખેતરનો સૌથી જૂનો પુરાવો મળ્યો છે, પરંતુ હળ ત્યાંથી મળ્યું નથી (બનાવલીમાંથી ટેરાકોટા હળ મળ્યા છે). ◦ વિધાન 3 ખોટું છે. કાલીબંગનમાં માતૃ દેવીની આકૃતિઓની નોંધપાત્ર ગેરહાજરી જોવા મળે છે, જે સિંધુ સભ્યાતાના અન્ય સ્થળોથી વિપરીત છે.
• Question: સિંધુ ખીણની સભ્યતામાં પશુપાલન અને કૃષિ પદ્ધતિઓ વિશે નીચેના વિધાનોનું વિશ્લેષણ કરો: 1. તેઓ બળદ, ભેંસ, બકરી, ઘેટા, કૂતરા, બિલાડી અને હાથી જેવા પ્રાણીઓનું પાલન કરતા હતા. 2. લોથલમાંથી ચોખાની ખેતીના પુરાવા મળ્યા છે, અને કાલીબંગનમાંથી મિશ્ર ખેતીના પુરાવા મળ્યા છે. 3. તેઓ ઘોડા-કેન્દ્રિત સભ્યતા ન હતી, જોકે લોથલમાંથી ઘોડાનો ટેરાકોટા રમકડું મળ્યું છે. ઉપરોક્ત વિધાનોમાંથી કયા/કયા સાચા છે?Answer: ◦ વિધાન 1 સાચું છે. સ્ત્રોત મુજબ, IVCના લોકો ઓક્સ, ભેંસ, બકરી, ઘેટા, ડુક્કર, કૂતરા, બિલાડી, ઊંટ અને હાથી જેવા પ્રાણીઓનું પાલન કરતા હતા. ◦ વિધાન 2 સાચું છે. લોથલમાંથી ચોખાની ખેતીના પુરાવા મળ્યા છે, અને કાલીબંગનમાંથી મિશ્ર ખેતીના પુરાવા મળ્યા છે. ◦ વિધાન 3 સાચું છે. સિંધુ ખીણની સભ્યતા ઘોડા-કેન્દ્રિત ન હતી, જોકે લોથલમાંથી ઘોડાનું ટેરાકોટા રમકડું મળ્યું છે અને સુરકોટડામાં ઘોડાના અવશેષો મળ્યા છે, જે સંપૂર્ણપણે નિષ્કર્ષક નથી.
• Question: સિંધુ ખીણની સભ્યતાના પતન (Decline) માટેના કારણો સંબંધિત નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. પૂર, ભૂકંપ અને આબોહવા પરિવર્તન જેવી કુદરતી આફતો પતનના મુખ્ય કારણોમાં સામેલ હતા. 2. ઋગ્વેદ દ્વારા સમર્થિત આર્યન આક્રમણનો સિદ્ધાંત પણ પતનના એક કારણ તરીકે રજૂ કરાયો છે. 3. મેસોપોટેમિયા સાથેના વેપારમાં ઘટાડો અને જમીનની ફળદ્રુપતામાં ઘટાડો પણ સંભવિત કારણો તરીકે સૂચવવામાં આવ્યા છે. ઉપરોક્ત વિધાનોમાંથી કયા/કયા સાચા છે?Answer: ◦ વિધાન 1 સાચું છે. પૂર, ભૂકંપ અને આબોહવા પરિવર્તન જેવી કુદરતી આફતોને પતનના કારણો તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે. ◦ વિધાન 2 સાચું છે. આર્યન આક્રમણનો સિદ્ધાંત ઋગ્વેદ દ્વારા પણ સમર્થિત છે અને તેને પણ એક કારણ માનવામાં આવે છે. ◦ વિધાન 3 સાચું છે. મેસોપોટેમિયા સાથેના વેપારમાં ઘટાડો અને જમીનની ફળદ્રુપતામાં ઘટાડો પણ પતનના સંભવિત કારણો તરીકે સૂચવવામાં આવ્યા છે.
• Question: સિંધુ ખીણની સભ્યતાના ત્રણ તબક્કાઓ (Phases) અને તેની લાક્ષણિકતાઓ વિશે નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. પ્રી-હડપ્પન તબક્કો (આશરે 3300-2600 BCE) સભ્યતાના પ્રારંભિક વિકાસ અને ધીમે ધીમે શહેરીકરણની શરૂઆત દર્શાવે છે. 2. મેચ્યોર હડપ્પન તબક્કો (આશરે 2600-1900 BCE) સભ્યતાનો સંપૂર્ણ વિકાસ અને સમૃદ્ધિનો સમય હતો. 3. પોસ્ટ-હડપ્પન તબક્કો (આશરે 1900-1700 BCE) શહેરીકરણના પતન અને ગ્રામીણ સમુદાયોમાં પરિવર્તન દર્શાવે છે. ઉપરોક્ત વિધાનોમાંથી કયા/કયા સાચા છે?Answer: ◦ વિધાન 1 સાચું છે. પ્રી-હડપ્પન તબક્કો આશરે 3300-2600 BCE સુધીનો હતો, જેમાં હડપ્પાના લક્ષણો ધીમે ધીમે વિકસિત થવા લાગ્યા. ◦ વિધાન 2 સાચું છે. મેચ્યોર હડપ્પન તબક્કો 2600-1900 BCE સુધીનો હતો, જે સભ્યતાની પરાકાષ્ઠાનો સમય હતો. ◦ વિધાન 3 સાચું છે. પોસ્ટ-હડપ્પન તબક્કો 1900-1700 BCE સુધીનો હતો, જેમાં શહેરીકરણનો ઘટાડો થયો અને સમુદાયો ફરીથી ગ્રામીણ બનવા લાગ્યા.
• Question: સિંધુ ખીણની સભ્યતામાં શિલ્પકૃતિઓ (Sculptures) અને કળા વિશે નીચેના વિધાનોનું મૂલ્યાંકન કરો: 1. મોહેંજો-દડોમાંથી મળેલ "નૃત્ય કરતી કન્યા"ની મૂર્તિ 10.8 સે.મી. લાંબી છે અને તે બ્રોન્ઝ ધાતુમાંથી લોસ્ટ વેક્સ ટેકનિક દ્વારા બનાવવામાં આવી હતી. 2. "દાઢીવાળા પુજારી રાજા" (Bearded Priest King) ની મૂર્તિ લાલ રેતીના પથ્થર (Red Sandstone) માંથી બનાવવામાં આવી હતી. 3. હડપ્પામાંથી એક નગ્ન પુરુષ ધડ (Nude Male Torso) મળ્યો છે, જે ટેરાકોટાનો બનેલો છે. ઉપરોક્ત વિધાનોમાંથી કયા/કયા સાચા છે?Answer: ◦ વિધાન 1 સાચું છે. મોહેંજો-દડોમાંથી મળેલ "નૃત્ય કરતી કન્યા" 10.8 સે.મી. લાંબી, બ્રોન્ઝની બનેલી અને લોસ્ટ વેક્સ ટેકનિકથી નિર્મિત હતી. ◦ વિધાન 2 ખોટું છે. "દાઢીવાળા પુજારી રાજા"ની મૂર્તિ સ્ટેટાઇટમાંથી બનાવવામાં આવી હતી. લાલ રેતીના પથ્થરમાંથી નગ્ન પુરુષ ધડ મળ્યો છે. ◦ વિધાન 3 ખોટું છે. હડપ્પામાંથી મળેલ નગ્ન પુરુષ ધડ લાલ રેતીના પથ્થર (Red Sandstone) માંથી બનેલો છે, ટેરાકોટાનો નહીં.
• Question: સિંધુ ખીણની સભ્યતાના વેપાર અને ડોકયાર્ડની વિશેષતાઓ સંબંધિત નીચેના વિધાનોનું વિશ્લેષણ કરો: 1. લોથલનું ડોકયાર્ડ વિશ્વનું પ્રથમ ભરતી બંદર (tidal port) હતું, જે પાણીનું સ્તર જાળવી રાખવા માટે સ્લુસ ગેટ અને સ્પિલનો ઉપયોગ કરતું હતું. 2. હાલમાં, લોથલનું સ્થળ સમુદ્ર કિનારેથી 16-19 કિ.મી. દૂર છે, તેમ છતાં ઇતિહાસકારો માને છે કે અહીં ગલ્ફ ઓફ ખંભાતથી બોટ પહોંચતી હતી. 3. આ સભ્યતા મુખ્યત્વે સોના અને ચાંદી જેવી કિંમતી વસ્તુઓની નિકાસ કરતી હતી. ઉપરોક્ત વિધાનોમાંથી કયા/કયા સાચા છે?Answer: ◦ વિધાન 1 સાચું છે. લોથલનું ડોકયાર્ડ પ્રથમ ભરતી બંદર હતું અને તે પાણીના સ્તરને નિયંત્રિત કરવા માટે સ્લુસ ગેટ અને સ્પિલ જેવી સુવિધાઓ ધરાવતું હતું. ◦ વિધાન 2 સાચું છે. લોથલ હાલમાં સમુદ્રથી દૂર છે, પરંતુ પહેલા પાણીનું સ્તર ઊંચું હતું અને ગલ્ફ ઓફ ખંભાતથી બોટ અહીં પહોંચતી હોવાનું મનાય છે. ◦ વિધાન 3 ખોટું છે. તેઓ ધાતુઓ, પથ્થરો, અનાજ અને શંખ જેવી વસ્તુઓની નિકાસ કરતા હતા, પરંતુ સોનું અને ચાંદી જેવી કિંમતી વસ્તુઓની આયાત કરતા હોવાનું સ્પષ્ટ નથી.
• Question: સિંધુ ખીણની સભ્યતામાં મળેલ મુદ્રાઓ (Seals) અને તેમના હેતુ વિશે નીચેના વિધાનો તપાસો: 1. મુદ્રાઓ મુખ્યત્વે સ્ટેટાઈટ, ચર્ટ અને એગેટ જેવા નરમ પથ્થરોમાંથી બનાવવામાં આવતી હતી. 2. આશરે 2000 પ્રકારની મુદ્રાઓ મળી છે, જે ચોરસ, ગોળાકાર, લંબચોરસ અને ત્રિકોણાકાર આકારમાં જોવા મળે છે. 3. મુદ્રાઓ પરના લખાણને હજુ સુધી ઉકેલી શકાયું નથી, પરંતુ તેના પરના ચિત્રો નિરક્ષર લોકોને ઓળખવામાં મદદ કરતા હતા. ઉપરોક્ત વિધાનોમાંથી કયા/કયા સાચા છે?Answer: ◦ વિધાન 1 સાચું છે. મુદ્રાઓ સ્ટેટાઈટ, ચર્ટ અને એગેટ જેવા નરમ પથ્થરોમાંથી બનતી હતી. ◦ વિધાન 2 સાચું છે. આશરે 2000 પ્રકારની મુદ્રાઓ મળી છે, જે વિવિધ આકારો (ચોરસ, ગોળાકાર, લંબચોરસ, ત્રિકોણાકાર) માં હતી. ◦ વિધાન 3 સાચું છે. મુદ્રાઓ પરનું લખાણ હજુ સુધી ઉકેલાયું નથી, પરંતુ તેના પરના પ્રાણીઓના ચિત્રો નિરક્ષર લોકોને ઓળખ માટે મદદ કરતા હતા.
• Question: હડપ્પા સ્થળના દફનવિધિ (Burial System) અને અન્ય તથ્યો વિશે નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. મૃતદેહોને ઉત્તર દિશામાં માથું રાખીને સીધા (extended position) દફનાવવામાં આવતા હતા. 2. દફનવિધિમાં સોનાના ઘરેણાં જેવી કિંમતી ચીજવસ્તુઓ ભાગ્યે જ રાખવામાં આવતી હતી, જે તેમની સાદગીભરી જીવનશૈલીનો સંકેત આપે છે. 3. હડપ્પામાંથી ટેરાકોટામાંથી બનેલા ડાઇસ (પાસા) મળ્યા છે, જે મનોરંજન માટે ઉપયોગમાં લેવાતા હશે. ઉપરોક્ત વિધાનોમાંથી કયા/કયા સાચા છે?Answer: ◦ વિધાન 1 સાચું છે. હડપ્પામાં મૃતદેહોને ઉત્તર દિશામાં માથું રાખીને સીધા દફનાવવામાં આવતા હતા. ◦ વિધાન 2 સાચું છે. મૃતદેહો સાથે બહુ ઓછી ચીજવસ્તુઓ, ખાસ કરીને સોનાના ઘરેણાં, રાખવામાં આવતા ન હતા, જે તેમની સાદગી દર્શાવે છે. ◦ વિધાન 3 સાચું છે. હડપ્પામાંથી ટેરાકોટાના ડાઇસ મળ્યા છે, જે મનોરંજન માટે ઉપયોગમાં લેવાતા હતા
• Question: લોથલમાંથી મળેલ મહત્વપૂર્ણ શોધો અને તેની લાક્ષણિકતાઓ સંબંધિત નીચેના વિધાનોનું મૂલ્યાંકન કરો: 1. લોથલમાંથી મણકા બનાવવાની ફેક્ટરી (Bead Factory) ના પુરાવા મળ્યા છે. 2. અહીંથી ડબલ બરિયલ (એક જ કબરમાં બે મૃતદેહ) અને ચેસબોર્ડના અવશેષો મળ્યા છે. 3. ફાયર અલ્ટાર (અગ્નિવેદીઓ) અને પર્શિયન ગલ્ફ સીલ પણ અહીંથી મળી છે, જે પર્શિયા સાથેના વેપારનો સંકેત આપે છે. ઉપરોક્ત વિધાનોમાંથી કયા/કયા સાચા છે?Answer: ◦ વિધાન 1 સાચું છે. લોથલમાંથી મણકા બનાવવાની ફેક્ટરીના પુરાવા મળ્યા છે. ◦ વિધાન 2 સાચું છે. લોથલમાંથી ડબલ બરિયલ અને ચેસબોર્ડના અવશેષો પણ મળ્યા છે. ◦ વિધાન 3 સાચું છે. ફાયર અલ્ટાર અને પર્શિયન ગલ્ફ સીલ પણ લોથલમાંથી મળી છે, જે પર્શિયા સાથેના વેપાર સંબંધો સૂચવે છે.
• Question: ધોળાવીરામાં જળ વ્યવસ્થાપન અને સ્થાપત્ય સંબંધિત નીચેના વિધાનો તપાસો: 1. ધોળાવીરામાં 16 જેટલા જળાશયો અથવા ટાંકીઓ મળી છે, જે પાણીના સંગ્રહ માટે બનાવવામાં આવી હતી. 2. આ સ્થળ પાસે મનહાર અને મનસર નામની બે નદીઓ વહેતી હતી, જે જળાશયોને પાણી પૂરું પાડતી હતી. 3. અહીંથી પોલીસવાળા થાંભલા (polished pillars) અને સિટાડેલમાં બે પથ્થરના સ્તંભો મળ્યા છે, જે IVCના અન્ય સ્થળોએ જોવા મળતા નથી. ઉપરોક્ત વિધાનોમાંથી કયા/કયા સાચા છે?Answer: ◦ વિધાન 1 સાચું છે. ધોળાવીરા તેની અદભૂત જળ વ્યવસ્થાપન પ્રણાલી માટે જાણીતું છે, જેમાં 16 જેટલા જળાશયો/ટાંકીઓનો સમાવેશ થાય છે. ◦ વિધાન 2 સાચું છે. ધોળાવીરાની આસપાસ મનહાર અને મનસર નામની બે નદીઓ વહેતી હતી. ◦ વિધાન 3 સાચું છે. ધોળાવીરામાંથી પોલીસવાળા થાંભલા અને સિટાડેલમાં બે પથ્થરના સ્તંભો મળ્યા છે, જે આ સ્થળની વિશિષ્ટતા દર્શાવે છે.