Question 1

નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો:
1. ભારતમાં રાષ્ટ્રવાદનો ઉદય મુખ્યત્વે 1870ના દાયકાથી શરૂ થયો.
2. 1857ના બળવામાં લોકો પોતાના પ્રદેશોની વાત કરતા હતા, જ્યારે રાષ્ટ્રવાદી ચળવળમાં રાષ્ટ્રની વાત થતી હતી.
3. બળવો (Revolt) એ અચાનક થતી ઘટના હોય છે, જ્યારે આંદોલન (Movement) એ ધીમે ધીમે ચાલતી પ્રક્રિયા હોય છે.
ઉપરોક્ત પૈકી કયા/કયા વિધાન/વિધાનો સાચાં છે?

Accepted Answer

1870ના દાયકાથી ભારતમાં રાષ્ટ્રવાદનો ઉદય થયો. 1857ના બળવામાં લોકો પોતાના પ્રદેશોની વાત કરતા હતા, જ્યારે પછીના આંદોલનોમાં રાષ્ટ્રની વાત થતી હતી. બળવો એ સડન અપરાઈઝિંગ હોય છે, જ્યારે આંદોલન એ ક્રમિક પ્રક્રિયા હોય છે જે લાંબા સમય સુધી ચાલે છે.. Prepared and verified by Ajay Ambaliya.

Question 2

નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો:
1. બ્રિટિશ શાસન સામે જાગૃતિ લાવવા માટે ઘણી સંસ્થાઓ બનાવવામાં આવી હતી, જેમ કે પૂના સાર્વજનિક સભા અને ઇન્ડિયન એસોસિએશન.
2. મદ્રાસ મહાજન સભા અને બોમ્બે પ્રેસિડેન્સી એસોસિએશન પણ પ્રારંભિક સંગઠનો હતા.
3. આ સંસ્થાઓનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય લોકો સાર્વભૌમ (Sovereign) બનવા જોઈએ તે વિચાર માટે કાર્ય કરવાનો હતો.
ઉપરોક્ત પૈકી કયા/કયા વિધાન/વિધાનો સાચાં છે?

Accepted Answer

બ્રિટિશ શાસન સામે જાગૃતિ લાવવા માટે પૂના સાર્વજનિક સભા, ઇન્ડિયન એસોસિએશન, મદ્રાસ મહાજન સભા અને બોમ્બે પ્રેસિડેન્સી એસોસિએશન જેવી ઘણી સંસ્થાઓની રચના કરવામાં આવી હતી. આ સંસ્થાઓએ એવા વિચાર માટે કામ કર્યું કે લોકો સાર્વભૌમ હોવા જોઈએ.. Prepared and verified by Ajay Ambaliya.

Question 3

નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો:
1. બ્રિટિશ સરકારે 1878માં આર્મ્સ ���ક્ટ પસાર કર્યો, જેનાથી ભારતીયોને હથિયારો રાખવાની મનાઈ ફરમાવવામાં આવી.
2. વર્નાક્યુલર પ્રેસ એક્ટ 1878 દ્વારા ભાષણ અને અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતાને નિયંત્રિત કરવામાં આવી.
3. ઇલ્બર્ટ બિલ (1883) એ બ્રિટિશ અધિકારીઓના વંશીય વલણને ઉજાગર કર્યું.
ઉપરોક્ત પૈકી કયા/કયા વિધાન/વિધાનો સાચાં છે?

Accepted Answer

1878માં આર્મ્સ એક્ટ પસાર કરવામાં આવ્યો, જેનાથી ભારતીયોને બંદૂકો રાખવાની મનાઈ ફરમાવી. વર્નાક્યુલર પ્રેસ એક્ટ 1878 હેઠળ વાણી અને અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતાને અંકુશિત કરવામાં આવી. ઇલ્બર્ટ બિલ (1883)ના વિરોધે ભારતમાં બ્રિટિશરોના વંશીય વલણને પ્રકાશિત કર્યું.. Prepared and verified by Ajay Ambaliya.

Question 4

નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો:
1. દાદાભાઈ નવરોજીના મતે, વહીવટનું ભારતીયકરણ ઇંગ્લેન્ડમાં સંપત્તિના ડ્રેનને ઘટાડવાનો પ્રયાસ પણ હતો.
2. INCના પ્રારંભિક નેતાઓએ બ્રિટિશ શાસનને દેશમાં ગરીબી અને દુષ્કાળ માટે જવાબદાર ઠેરવ્યું હતું.
3. તેમણે મહેસૂલ ઘટાડવા, લશ્કરી ખર્ચમાં ઘટાડો કરવા અને સિંચાઈ માટે વધુ ભંડોળની માંગ કરી હતી.
ઉપરોક્ત પૈકી કયા/કયા વિધાન/વિધાનો સાચાં છે?

Accepted Answer

દાદાભાઈ નવરોજીની ડ્રેન થિયરી મુજબ, વહીવટનું ભારતીયકરણ ઇંગ્લેન્ડમાં સંપત્તિના ડ્રેનને ઘટાડવાનો પ્રયાસ હતો. પ્રારંભિક કોંગ્રેસે બ્રિટિશ શાસનને ગરીબી અને દુષ્કાળમાં વધારા માટે જવાબદાર ઠેરવ્યું. તેમણે મહેસૂલમાં ઘટાડો, લશ્કરી ખર્ચમાં ઘટાડો અને સિંચાઈ માટે વધુ ભંડોળની માંગ કરી.. Prepared and verified by Ajay Ambaliya.

Question 5

નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો:
1. 1890ના દાયકા સુધીમાં ઘણા ભારતીયોએ કોંગ્રેસની રાજકીય શૈલી પર પ્રશ્નો ઉઠાવવાનું શરૂ કર્યું.
2. બિપિન ચંદ્ર પાલ, બાળ ગંગાધર તિલક અને લાલા લજપત રાય મુખ્ય ઉગ્રવાદી નેતાઓ હતા, જેને "લાલ-બાલ-પાલ" તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
3. ઉગ્રવાદીઓ મોડરેટ્સની "પ્રાર્થનાની રાજનીતિ" (Politics of Prayer) ની ટીકા કરતા હતા.
ઉપરોક્ત પૈકી કયા/કયા વિધાન/વિધાનો સાચાં છે?

Accepted Answer

1890ના દાયકા સુધીમાં ઘણા ભારતીયોએ કોંગ્રેસની રાજકીય શૈલી પર પ્રશ્નો ઉઠાવવાનું શરૂ કર્યું. બિપિન ચંદ્ર પાલ, બાળ ગંગાધર તિલક અને લાલા લજપત રાય "લાલ-બાલ-પાલ" તરીકે ઓળખાતા મુખ્ય ઉગ્રવાદી નેતાઓ હતા. ઉગ્રવાદીઓએ મોડરેટ્સની "પ્રાર્થનાની રાજનીતિ" (Politics of Prayer) ની ટીકા કરી.. Prepared and verified by Ajay Ambaliya.

Question 6

નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો:
1. વાઇસરોય કર્ઝને 1905માં બંગાળનું વિભાજન કર્યું હતું.
2. વિભાજનનું મુખ્ય કારણ બંગાળી રાજકારણીઓના પ્રભાવને ઘટાડવાનું અને બંગાળી લોકોને વિભાજિત કરવાનું હતું.
3. આ વિભાજન ધર્મના આધારે કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં પશ્ચિમ બંગાળમાં હિન્દુ બહુમતી અને પૂર્વ બંગાળમાં મુસ્લિમ બહુમતી હતી.
ઉપરોક્ત પૈકી કયા/કયા વિધાન/વિધાનો સાચાં છે?

Accepted Answer

વાઇસરોય કર્ઝને 1905માં બંગાળનું વિભાજન કર્યું. વિભાજનનું મુખ્ય બ્રિટિશ હેતુ બંગાળી રાજકારણીઓના પ્રભાવને ઘટાડવાનો અને બંગાળી લોકોને વિભાજિત કરવાનો હતો. વિભાજન ધર્મના આધારે કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં પશ્ચિમ બંગાળમાં હિન્દુ બહુમતી અને પૂર્વ બંગાળમાં મુસ્લિમ બહુમતી હતી.. Prepared and verified by Ajay Ambaliya.

Question 7

નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો:
1. સ્વદેશી આંદોલનની શરૂઆત 1905માં કલકત્તા ટાઉન હોલમાં થઈ હતી.
2. આ આંદોલન દરમિયાન લોકોએ બ્રિટિશ માલસામાન (જેમ કે કપડાં અને મીઠું) નો બહિષ્કાર કર્યો હતો.
3. રવિન્દ્રનાથ ટાગોરે આ સમયગાળા દરમિયાન 'આમાર સોનાર બાંગ્લા' ની રચના કરી હતી.
ઉપરોક્ત પૈકી કયા/કયા વિધાન/વિધાનો સાચાં છે?

Accepted Answer

સ્વદેશી આંદોલનની શરૂઆત 1905માં કલકત્તા ટાઉન હોલમાં થઈ. આ આંદોલન દરમિયાન બ્રિટિશ માલસામાનનો બહિષ્કાર કરવાનો નિર્ણય લેવાયો. રવિન્દ્રનાથ ટાગોરે 'આમાર સોનાર બાંગ્લા' ની રચના કરી.. Prepared and verified by Ajay Ambaliya.

Question 8

નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો:
1. સ્વદેશી આંદોલન મુખ્યત્વે બંગાળ સુધી સીમિત હતું, પરંતુ પૂના, મુંબઈ, પંજાબ, દિલ્હી અને મદ્રાસ જેવા અન્ય રાજ્યોમાં પણ ફેલાયું હતું.
2. 1906ના કલકત્તા અધિવેશનમાં દાદાભાઈ નવરોજીના પ્રમુખપદે પ્રથમ વખત 'સ્વરાજ' (સ્વ-સરકાર)ને INCના લક્ષ્ય તરીકે જાહેર કરવામાં આવ્યું.
3. સ્વદેશી આંદોલન 1908 સુધીમાં નબળું પડી ગયું હતું.
ઉપરોક્ત પૈકી કયા/કયા વિધાન/વિધાનો સાચાં છે?

Accepted Answer

સ્વદેશી આંદોલન મુખ્યત્વે બંગાળમાં હતું, પરંતુ બાળ ગંગાધર તિલક (પૂના, મુંબઈ), લાલા લજપત રાય અને અજીત સિંહ (પંજાબ), સૈયદ હૈદર રઝા (દિલ્હી), ચિદમ���બરમ પિલ્લઈ (મ���્રાસ) જેવા નેતાઓના કારણે અન્ય રાજ્યોમાં પણ ફેલાયું. 1906ના કલકત્તા અધિવેશનમાં દાદાભાઈ નવરોજીની અધ્યક્ષતામાં પ્રથમ વખત 'સ્વરાજ'ને INCના લક્ષ્ય તરીકે જાહેર કરવામાં આવ્યું. સ્વદેશી આંદોલન 1908 સુધીમાં નબળું પડ્યું હતું.. Prepared and verified by Ajay Ambaliya.

Question 9

નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો:
1. મુસ્લિમ લીગની રચના 30 ડિસેમ્બર 1906ના રોજ થઈ હતી.
2. મુસ્લિમ લીગે શરૂઆતમાં બ્રિટિશ સરકારને ટેકો આપવાનું અને બંગાળના ભાગલાને સમર્થન આપવાનું લક્ષ્ય રાખ્યું હતું.
3. 1909ના મોર્લે-મિંટો સુધારા દ્વારા મુસ્લિમો માટે અલગ મતદાર મંડળોની જોગવાઈ કરવામાં આવી.
ઉપરોક્ત પૈકી કયા/કયા વિધાન/વિધાનો સાચાં છે?

Accepted Answer

ઓલ ઇન્ડિયા મુસ્લિમ લીગ 30 ડિસેમ્બર 1906ના રોજ સ્થપાઈ. તેના લક્ષ્યોમાં બ્રિટિશ સરકારને ટેકો આપવો અને બંગાળના ભાગલાને સમર્થન આપવું હતું. 1909ના મોર્લે-મિંટો સુધારા દ્વારા મુસ્લિમો માટે અલગ મતદાર મંડળો દાખલ કરવામાં આવ્યા.. Prepared and verified by Ajay Ambaliya.

Question 10

નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો:
1. 1907માં સુરત વિભાજન દરમિયાન ઉગ્રવાદીઓ કોંગ્રેસમાંથી અલગ પડી ગયા.
2. મોડરેટ્સ ઇચ્છતા હતા કે સ્વદેશી આંદોલન ફક્ત બંગાળ સુધી સીમિત રહે, જ્યારે ઉગ્રવાદીઓ તેને અખિલ ભારતીય સ્તરે ફેલાવવા માંગતા હતા.
3. લખનૌ સત્ર 1916માં મોડરેટ્સ અને ઉગ્રવાદીઓ ફરીથી એક થયા, અને મુસ્લિમ લીગ પણ ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ સાથે આવી.
ઉપરોક્ત પૈકી કયા/કયા વિધાન/વિધાનો સાચાં છે?

Accepted Answer

1907ના સુરત વિભાજનમાં ઉગ્રવાદીઓ કોંગ્રેસ છોડી ગયા. મોડરેટ્સ ઇચ્છતા હતા કે સ્વદેશી આંદોલન ફક્ત બંગાળ સુધી સીમિત રહે, જ્યારે ઉગ્રવાદીઓ તેને અખિલ ભારતીય સ્તરે ફેલાવવા માંગતા હતા. લખનૌ સત્ર 1916માં મોડરેટ્સ અને ઉગ્રવાદીઓ ફરીથી એક થયા, અને મુસ્લિમ લીગ પણ ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ સાથે આવી.. Prepared and verified by Ajay Ambaliya.

Exam Analysis & Resources

Key Topics Covered

Complete Study Content

Continue your preparation

Cons-Test001-આમુખ, ઈતિહાસ, લાક્ષણિકતા-Part01 - Set 1

મુળભુત અધીકાર અને ફરજો - Set 1

વિકાસ આયોજન પંચ, અને નિતી આયોગ - Set 1