1. જાહેર ક્ષેત્રના ઉદ્યોગો (Public Sector Enterprises) ની સ્થાપના અંગે નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. ભારત સ્વતંત્ર થયું ત્યારે સામાજિક અને આર્થિક સમસ્યાઓ ઓછી હતી, તેથી જાહેર ક્ષેત્રના ઉદ્યોગોની સ્થાપના કરવામાં આવી. 2. સ્વતંત્રતા સમયે, ખાનગી ક્ષેત્ર એટલું સક્ષમ નહોતું કે જે સમગ્ર અર્થવ્યવસ્થામાં ઉદ્યોગની સ્થાપના માટે રોકાણ કરી શકે. 3. ભારતની રાષ્ટ્રીય આવક અને માથાદીઠ આવક વિશ્વની સરખામણીમાં ખૂબ જ ઓછી હતી. કયા વિધાન/વિધાનો સાચા છે?

જવાબ: Option A

• વિધાન 1 ખોટું છે કારણ કે સ્ત્રોત જણાવે છે કે ભારતને "ઘણી બધી સામાજિક અને આર્થિક સમસ્યાઓ" હતી.

2. જાહેર ક્ષેત્રના ઉદ્યોગોના વર્ગીકરણ સંબંધિત નીચેના વિધાનો તપાસો: 1. માલિકીના આધારે, જાહેર ક્ષેત્રના ઉદ્યોગોને કેન્દ્રીય, રાજ્ય અને સંયુક્ત એમ ત્રણ ભાગમાં વર્ગીકૃત કરી શકાય છે. 2. ક્ષેત્રના આધારે, ઉદ્યોગોને પ્રાથમિક, દ્વિતીયક અને તૃતીયક ક્ષેત્રના ઉદ્યોગોમાં વર્ગીકૃત કરી શકાય છે. 3. ONGC, IOC, અને BHEL દ્વિતીયક ક્ષેત્રના ઉદ્યોગોના ઉદાહરણો છે. 4. IRCTC, BSNL, અને Airport Authority of India એ તૃતીયક ક્ષેત્રના ઉદ્યોગોના ઉદાહરણો છે. કયા વિધાન/વિધાનો સાચા છે?

જવાબ: Option D

3. ભારતમાં મિનીરત્ન, નવરત્ન અને મહારત્નનો દરજ્જો આપવાની શરૂઆત અંગે નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. મિનીરત્ન અને નવરત્નનો દરજ્જો આપવાની શરૂઆત વર્ષ 1997માં થઈ હતી. 2. મહારત્નનો દરજ્જો આપવાની શરૂઆત વર્ષ 2009માં થઈ. 3. આ દરજ્જો નાણાં મંત્રાલય દ્વારા આપવામાં આવે છે. કયા વિધાન/વિધાનો સાચા છે?

જવાબ: Option A

• વિધાન 3 ખોટું છે. આ દરજ્જો "ભારત સરકારના ભારે ઉદ્યોગો અને જાહેર સાહસ મંત્રાલય દ્વારા" આપવામાં આવે છે.

4. મિનીરત્ન ઉદ્યોગોના માપદંડ અને અધિકારો અંગે નીચેના વિધાનો તપાસો: 1. મિનીરત્ન કેટેગરી-1 માં તેવા ઉદ્યોગોનો સમાવેશ થાય છે જેમણે છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં સતત નફો કર્યો હોય અથવા કોઈ એક વર્ષ દરમિયાન ₹30 કરોડ કે તેથી વધુ ચોખ્ખો નફો કર્યો હોય. 2. મિનીરત્ન કેટેગરી-2 માં તેવા ઉદ્યોગોનો સમાવેશ થાય છે જેમણે છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં કોઈપણ રકમનો સતત નફો કર્યો હોય (₹30 કરોડ ફરજિયાત નથી). 3. મિનીરત્ન કેટેગરી-1 કંપનીઓ સરકારની મંજૂરી વગર ₹500 કરોડ સુધીનું રોકાણ કરી શકે છે, જ્યારે કેટેગરી-2 કંપનીઓ ₹300 કરોડ સુધીનું રોકાણ કરી શકે છે. કયા વિધાન/વિધાનો સાચા છે?

જવાબ: Option D

5. નવરત્ન કંપનીના દરજ્જા માટેના માપદંડો અંગે નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. કોઈપણ કંપની નવરત્નનો દરજ્જો મેળવવા માટે નિર્ધારિત છ માપદંડોમાંથી 100માંથી 60 માર્ક્સ મેળવેલા હોવા જોઈએ. 2. આ છ માપદંડોમાં ચોખ્ખો નફો, ચોખ્ખી મિલકત, કુલ માનવ શ્રમનું મૂલ્ય, ઉત્પાદનની પડતર કિંમત, સેવાની પડતર કિંમત, અને ઘસારો, કર અને વ્યાજ બાદ કર્યા પહેલાનો નફો સામેલ છે. 3. નવરત્ન કંપની બનવા માટે ઓછામાં ઓછા ત્રણ સ્વતંત્ર ડિરેક્ટર્સ હોવા જોઈએ. કયા વિધાન/વિધાનો સાચા છે?

જવાબ: Option A

• વિધાન 3 ખોટું છે. નવરત્ન કંપની બનવા માટે "ઓછામાં ઓછા ચાર ડિરેક્ટર્સ એવા હોવા જોઈએ કે જે સ્વતંત્ર હોય".

6. મહારત્ન કંપનીનો દરજ્જો મેળવવા માટેના માપદંડો અને અધિકારો અંગે નીચેના વિધાનો તપાસો: 1. કોઈપણ કંપની મહારત્નનો દરજ્જો મેળવવા માટે પહેલા નવરત્ન હોવી જોઈએ અને સ્ટોક એક્સચેન્જમાં નોંધાયેલી હોવી જોઈએ. 2. આ કંપનીઓની વિશ્વમાં શાખાઓ હોવી જરૂરી નથી, માત્ર ભારતમાં જ કાર્યક્ષેત્ર હોવું પૂરતું છે. 3. મહારત્ન કંપનીઓ સરકારની મંજૂરી વગર ₹1000 કરોડથી ₹5000 કરોડ સુધીનું રોકાણ કરી શકે છે. કયા વિધાન/વિધાનો સાચા છે?

જવાબ: Option C

• વિધાન 2 ખોટું છે. મહારત્ન કંપનીઓની વિશ્વમાં પણ શાખાઓ હોવી જરૂરી છે.

7. સ્પેશિયલ ઇકોનોમિક ઝોન (SEZ) અને સ્પેશિયલ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ રીજન (SIR) અંગે નીચેના વિધાનો તપાસો: 1. SEZ એ મુખ્યત્વે નિકાસલક્ષી (export-oriented) આર્થિક ક્ષેત્ર છે, જ્યારે SIR માં તમામ પ્રકારની માળખાગત સુવિધાઓ અને રોકાણ આકર્ષિત કરવાની વાત છે. 2. SEZ માં સ્થાપિત ઉદ્યોગોને પહેલા પાંચ વર્ષ સુધી નફામાં 100% ટેક્સ રાહત મળે છે, અને પછીના પાંચ વર્ષ સુધી 50% રાહત મળે છે. 3. ધોલેરા SIR એ ભારતમાં સ્પેશિયલ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ રીજનનું ઉદાહરણ છે. કયા વિધાન/વિધાનો સાચા છે?

જવાબ: Option D

8. MSME (Micro, Small and Medium Enterprises) ની નવી વ્યાખ્યા (1 જુલાઈ 2020 થી લાગુ) સંબંધિત નીચેના વિધાનો તપાસો: 1. માઈક્રો ઉદ્યોગોમાં ₹1 કરોડ કરતાં ઓછું રોકાણ અને વાર્ષિક ટર્નઓવર ₹5 કરોડ કરતાં ઓછું હોય છે. 2. સ્મોલ ઉદ્યોગોમાં ₹10 કરોડ કરતાં ઓછું રોકાણ અને વાર્ષિક ટર્નઓવર ₹50 કરોડ કરતાં ઓછું હોય છે. 3. મધ્યમ ઉદ્યોગોમાં ₹50 કરોડ કરતાં ઓછું રોકાણ અને વાર્ષિક ટર્નઓવર ₹250 કરોડ કરતાં ઓછું હોય છે. 4. આ નવી વ્યાખ્યા ગુડ્સ અને સર્વિસ સેક્ટર બંને માટે અલગ અલગ છે. કયા વિધાન/વિધાનો સાચા છે?

જવાબ: Option A

• વિધાન 4 ખોટું છે. નવી વ્યાખ્યા ગુડ્સ અને સર્વિસ સેક્ટર બંને માટે સમાન છે.

9. MSME સંબંધિત વિવિધ સમિતિઓ અંગે નીચેના જોડકાં ધ્યાનમાં લો: 1. મીરા શેઠ સમિતિ: હસ્તકલા ઉદ્યોગના વિકાસ માટે. 2. કપૂર સમિતિ: સૂક્ષ્મ ઉદ્યોગોને લોન ઉપલબ્ધ કરાવવા માટે. 3. ટી.કે.એ. નાયર સમિતિ: લઘુ ઉદ્યોગોને વિશિષ્ટ ધિરાણ આપવા માટે. ઉપર આપેલા જોડકાંમાંથી કયું/કયા યોગ્ય રીતે જોડાયેલું/જોડાયેલા છે?

જવાબ: Option A

જોડકું 1 સાચું છે. • જોડકું 2 ખોટું છે. કપૂર સમિતિ લઘુ ઉદ્યોગો માટે હતી. • જોડકું 3 ખોટું છે. ટી.કે.એ. નાયર સમિતિ સૂક્ષ્મ ઉદ્યોગો માટે હતી.

10. નેશનલ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ એન્ડ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ફંડ (NIIF) અંગે નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. NIIF એ સાર્વભૌમ સંપત્તિ મંડળ છે, જેમાં સરકાર, ખાનગી ક્ષેત્ર અને વિદેશીઓ પણ રોકાણ કરે છે. 2. તેની રચના વર્ષ 2015માં થઈ હતી અને તેનું શરૂઆતી નાણાં ભંડોળ ₹40,000 કરોડ હતું. 3. NIIF માં ભારત સરકારનો હિસ્સો 51% અને ખાનગી ક્ષેત્રનો હિસ્સો 49% છે. 4. તે ગ્રીનફિલ્ડ અને બ્રાઉનફિલ્ડ આંતરમાળખાકીય સુવિધાઓનો વિકાસ કરવા માટે ઉપયોગી છે. કયા વિધાન/વિધાનો સાચા છે?

જવાબ: Option B

• વિધાન 3 ખોટું છે. NIIF માં ભારત સરકારનો હિસ્સો 49% અને ખાનગી ક્ષેત્રનો હિસ્સો 51% છે.