1. 1857 ના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામના કારણો બાબતે નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. આ સંગ્રામ કોઈ એક દિવસની ઘટના ન હતી, પરંતુ અનેક ઘટનાઓ ભેગી મળીને તેનું કારણ બની હતી. 2. આ સંગ્રામ પાછળ રાજનૈતિક, સામાજિક, આર્થિક અને ધાર્મિક જેવા અનેક કારણો જવાબદાર હતા. 3. સૈનિકોના અંગત કારણો અને તાત્કાલિક પરિસ્થિતિ પણ સંગ્રામનું કારણ બની હતી. ઉપરોક્ત વિધાનો પૈકી કયું/કયા વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?

જવાબ: Option D

2. વેલેસલી દ્વારા ભારતમાં લાવવામાં આવેલી સહાયકારી યોજના અંગે નીચેના વિધાનો તપાસો: 1. વેલેસલી સહાયકારી યોજના 'મીઠા ઝેર સમાન' હતી. 2. આ યોજના સ્વીકારનાર પ્રથમ શાસક હૈદરાબાદના નિઝામ હતા. 3. યોજના હેઠળ, અંગ્રેજોની મંજૂરી વિના કોઈ યુદ્ધ કે સંધિ કરી શકાતી ન હતી. ઉપરોક્ત વિધાનો પૈકી કયું/કયા વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?

જવાબ: Option D

વેલેસલીની સહાયકારી યોજનાને ભારતીય શાસકો માટે 'મીઠા ઝેર સમાન' ગણવામાં આવી હતી. હૈદરાબાદના નિઝામ આ યોજના સ્વીકારનાર પ્રથમ શાસક હતા. આ યોજનાની શરત મુજબ, કોઈપણ યુદ્ધ કે સંધિ ફરજિયાત અંગ્રેજોની મંજૂરીથી જ થતી હતી.

3. સહાયકારી યોજનાની શરતો બાબતે કયા વિધાનો અસત્ય છે? 1. યોજના સ્વીકારનાર રાજ્યોએ અંગ્રેજોને વાર્ષિક નિશ્ચિત રકમ આપવાની હતી. 2. યોજના સ્વીકારનાર રાજ્યોમાં બ્રિટિશ રેસિડેન્ટને રાખવાની છૂટછાટ આપવી પડતી હતી. 3. આ યોજના હેઠળ, રાજ્યોએ અંગ્રેજ અધિકારીઓને વેપાર કરવાની છૂટ આપવી પડતી હતી પરંતુ અન્ય કોઈને વેપારની છૂટ ન હતી. ઉપરોક્ત વિધાનો પૈકી કયું/કયા વિધાન/વિધાનો અસત્ય છે?

જવાબ: Option C

આપેલા ત્રણેય વિધાનો સત્ય છે. સહાયકારી યોજના હેઠળ, રાજ્યોએ ટ્રેનિંગનો ખર્ચ આપવો પડતો હતો અને અંગ્રેજ અધિકારીઓને રહેવા માટે જગ્યા આપવી પડતી હતી. બ્રિટિશ રેસિડેન્ટને રાજદરબારમાં સ્થાન આપવું પડતું હતું. અંગ્રેજો સિવાય અન્ય કોઈને વેપારની છૂટ ન હતી. આ બધી શરતો હતી, તેથી આપેલ વિકલ્પોમાંથી કોઈ વિધાન અસત્ય નથી.

4. ડેલહાઉસીની ખાલસા નીતિ (Doctrine of Lapse) બાબતે નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. ડેલહાઉસીએ ખાલસા નીતિ દત્તક પુત્રની ના મંજૂરી, અવ્યવસ્થા અને ઋણના બહાને અપનાવી હતી. 2. ઝાંસી અને સતારાના રાજ્યો દત્તક પુત્રની ના મંજૂરીના ભાગ રૂપે ખાલસા થયા હતા. 3. અવધ રાજ્ય અવ્યવસ્થાના બહાને ખાલસા કરવામાં આવ્યું હતું. ઉપરોક્ત વિધાનો પૈકી કયું/કયા વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?

જવાબ: Option D

ડેલહાઉસીએ દત્તક પુત્રની ના મંજૂરી, અવ્યવસ્થા અને ઋણના બહાને પ્રદેશો ખાલસા કર્યા હતા. ઝાંસી અને નાના સાહેબ પેશવાનું સતારા દત્તક પુત્રની ના મંજૂરીના ભાગરૂપે ખાલસા થયા હતા. અવધ રાજ્યને અવ્યવસ્થાના બહાને ખાલસા કરવામાં આવ્યું હતું.

5. ડેલહાઉસી દ્વારા લાગુ કરાયેલ ‘ઇનામ કમિશન’ અંગે ની���ેના વિધાનો પૈકી કયા વિધાન/વિધાનો સાચા છે? 1. ઇનામ કમિશનનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય જમીનો અને જાગીરોને દસ્તાવેજ વિના જપ્ત કરવાનો હતો. 2. આ કમિશને 20,000 થી વધુ જાગીરો ખાલસા કરી હતી. 3. આ કમિશને ફક્ત રાજવી પરિવારની જમીનો જપ્ત કરી, સામાન્ય પ્રજાની જમીનોને મુક્તિ આપી. ઉપરોક્ત વિધાનો પૈકી કયું/કયા વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?

જવાબ: Option B

વિધાન 1 અને 2 સાચા છે. ડેલહાઉસીએ ઇનામ કમિશન દ્વારા દસ્તાવેજ વગરની 20,000 થી વધુ જાગીરો જપ્ત કરી હતી, જે ઇનામ સ્વરૂપે ભેટમાં મળેલી હતી. વિધાન 3 ખોટું છે, કારણ કે જપ્ત થયેલી જાગીરોમાં જાગીરદારો અને જમીન���ારોનો પણ સમાવેશ થતો હતો, જે સામાન્ય પ્રજાનો ભાગ હોઈ શકે.

6. 1857 ના સંગ્રામના સામાજિક કારણો બાબતે કયું વિધાન અસત્ય છે?

જવાબ: Option D

7. 1857 ના સંગ્રામના ધાર્મિક કારણોને ધ્યાનમાં લેતા નીચેના વિધાનોમાંથી કયું/કયા વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે? 1. ચાર્ટર એક્ટ 1813 પછી ખ્રિસ્તી પાદરીઓને ભારતમાં ધર્મપ્રચારની છૂટ મળી હતી. 2. ધર્માંતરણ કરનાર વ્યક્તિને પૂર્વજોની મિલકતમાં વારસાગત હક હિસ્સો ન મળવાનો કાયદો કેનિંગ દ્વારા દાખલ કરાયો હતો. 3. બ્રિટિશ ઈસ્ટ ઇન્ડિયા કંપનીના અધ્યક્ષ આર.ડી. મેંગલેજે હિન્દુસ્તાનને ખ્રિસ્તી બનાવવાની વાત બ્રિટિશ સંસદમાં કહી હતી. ઉપરોક્ત વિધાનો પૈકી કયું/કયા વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?

જવાબ: Option D

8. 1857 ના સંગ્રામના આર્થિક કારણો અંગે કયા વિધાન/વિધાનો સાચા છે? 1. અંગ્રેજોની ખેત મહેસૂલ પદ્ધતિઓ જેવી કે કાયમી જમાબંધી, રૈયતવારી, અને મહાલવારીએ ભારતીય ખેડૂતોને નુકસાન પહોંચાડ્યું. 2. ઢાકા જે એક સમયે ભારતનું માન્ચેસ્ટર ગણાતું હતું તે ઉજ્જડ બની ગયું. 3. મેજર વિનગેટના મતે, બ્રિટિશ સૈનિકોનો ખર્ચ ભારતમાં લૂંટ અને ભ્રષ્ટાચારથી મળેલા પૈસાથી પૂરો થતો હતો. ઉપરોક્ત વિધાનો પૈકી કયું/કયા વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?

જવાબ: Option D

9. ભારતમાં આર્થિક શોષણના સંદર્ભમાં નીચેના વિધાનો તપાસો: 1. અંગ્રેજો ભારતીય કારીગરો દ્વારા ઉત્પાદિત પાકા માલસામાનને ઇંગ્લેન્ડ નિકાસ કરતા હતા. 2. ઇંગ્લેન્ડથી આયાત થતો પાકો માલસામાન ભારતીય બજારોમાં સસ્તો, સારો અને ટકાઉ હતો. 3. 1770ના બંગાળના દુષ્કાળમાં એક કરોડથી વધુ લોકોના મૃત્યુ થયા હોવાનું નોંધાયેલ છે. ઉપરોક્ત વિધાનો પૈકી કયું/કયા વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?

જવાબ: Option B

વિધાન 1 અસત્ય છે. અંગ્રેજો ભારતમાંથી કાચો માલ ઇંગ્લેન્ડ લઈ જતા અને ત્યાંથી પાકો માલ ભારતમાં વેચતા

10. 1857 ના સંગ્રામના લશ્કરી કારણો બાબતે કયું વિધાન અસત્ય છે?

જવાબ: Option D